

D4334

།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཙ་ན་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཤཱསྟྲ། བོད་སྐད་དུ། ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་བོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་གཙོ། །ཐམས ཅད་མཁྱེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ།།གང་ཞིག་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིས། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་དོན་བྱེད་དང་། །རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནི། །སྣ་ཚོགས་ལས་བཏུས་བཤད་པར་བྱ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བསླབས་གྱུར་ན། །ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་རྣམ་གྲགས་པའི། །བྱ་དང་མི་བྱ་དགེ་མི་ དགེ་།ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཀུན་དུ་གྲགས་པ་ཐོབ་འགྱུར་ཞིང་། །ཕོངས་པ་རྣམས་དང་མི་ཕྲད་དོ། །ཕྱེ་ན་དོན་ཆུང་ཕྲ་མ་དང་། །གཞན་གྱི་ཉེས་པ་སྒྲོགས་པ་དང་། །གཞན་དང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི། །རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས ཅད་མཉན་བྱ་ཞིང་།།ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱ། །བདག་ཉིད་གང་ལ་མི་དགའ་བ། །གཞན་ལ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱད་དོ། །རྩོད་པ་སྨྲ་བ་ཕྲ་མ་དང་། །བལྟ་མིན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། །མཛའ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁོན་གཅུགས་དང་། །དགྲ་དང་ཀུན་དུ་མཛའ་བ་སྤང་། །དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པ་དང་། །མཁས་ དང་ལྷན་ཅིག་སྨྲ་བ་དང་།།བརྐམ་ཆགས་མེད་དང་མཛའ་བ་དག་།བྱེད་ན་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱ་དང་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། །དུས་སུ་དབྲ་དང་མཛའ་བ་དང་། །དུས་དུ་མཛའ་དང་འཐབ་པ་ཡིས། །མཁས་པས་དུས་ནི་འདའ་བར་བྱ། །གང་ཞིག་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། །ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ ཉིད་འགྱུར་པའི།།ཙ་ན་ཀ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད། །རྩ་བའི་དོན་ནི་རབ་བཤད་བྱ། །གཞན་དང་རྩོད་དང་གཞན་ནོར་དང་། །གཞན་གྱི་བཞད་གད་གཞན་བུད་མེད། །གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་གནས་པ་དག་།ནམ་ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

印度语：Cānaka-rājā-nīti-śāstra
藏语：月官王之理论论著
顶礼三宝！
三界之主尊，
顶礼一切智，
以善通达故，
为众人利益，
王之理论著，
摘录诸论说。
若学此论著，
说法珍宝名，
当知应作与不应作，善与不善，
皆能如实知。
获得普遍名，
不遇诸贫困。
散布小是非，
宣扬他过失，
与他相争执，
应当远远离。
一切法当闻，
所闻皆受持，
己所不喜者，
勿施于他人。
争论与离间，
不当视当视，
亲友结怨仇，
与敌为友弃。
与善士为伴，
与智者谈论，
与无贪结友，
为此不生厌。
依于作与为，
时而分时友，
时而友相争，
智者度时日。
若人仅以知，
即能通达一切者，
如月官所说，
当说根本义。
与他相争执，他财物，
他人笑话，他女人，
居住他人家，
皆非所应为。

།ཕན་བྱེད་གཞན་ཡིན་ན་ཡང་གཉེན། །གཉེན་ཡང་ཕན་མེད་གཞན་ཡིན་ཏེ། ། ཕན་བྱེད་དགོན་པའི་སྨན་དང་ནི། །ཕན་མེད་ལུས་སྐྱེས་ནད་དང་མཚུངས། །གང་ཞིག་ཕན་ལ་སྦྱོར་དེ་གཉེན། །གང་ཞིག་གསོ་བ་དེ་ཕ་ཡིན། །གང་ཞིག་བསྒོ་བ་ཉན་དེ་བྲན། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་ས་བོན། །གང་ཞིག་ཡོད་འོང་དེ་ཆུང་མ། །གང་ཞིག་བདེ་སྐྱིད་དེ་བུ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཡིད་ཆེས་དེ་མཛའ བོ།།གང་དུ་འཚོ་བ་དེ་ཡུལ་ཡིན། །ཁྱིམ་ཚགས་མཁས་གང་དེ་ཆུང་མ། །གང་ཞིག་སྙན་སྨྲ་དེ་ཆུང་མ། །ཁྱིམ་ཐོབ་སྲོག་གཅིག་དེ་ཆུང་མ། །ཁྱིམ་ལས་མི་འཕྱོ་དེ་ཆུང་མ། །རྟག་ཏུ་ཁྲུས་བྱེད་ལུས་དྲིས་བསྒོས། །ཅུང་ཟད་ཟ་ལ་ཉུང་དུ་སྨྲ། །ཀུན་ལ་རྟག་ཏུ་དེས་པ་ནི། །ལྷ་མོ་དེ་ཡིན་མི་མོ་མིན། ། རྟག་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་དང་ལྡན་ཞིང་། །རྟག་ཏུ་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཁྱོ་ལ་གུས་བྱེད་ཅིང་། །རྟག་ཏུ་བཞིན་ནི་འཛུམ་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །རྟག་པར་དུས་ཚིགས་འདོད་སྤྱོད་ཡིན། །རྟག་ཏུ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཕན་པའི་ཟས་ཟ་བའི། །བྱ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ནི། ། སྐལ་བ་བཟང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ། །གང་ལ་འདི་འདྲའི་ཆུང་མ་ཡོད། །དེ་ནི་ལྷ་མོ་མི་མོ་མིན། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་ཚིག་མི་སྙན། །དྲི་མ་མང་ཞིང་རྩོད་ལ་དགའ། །ཚིག་ལན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྨྲ། །དེ་རྒས་རྒས་པ་རྒས་མ་ཡིན། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་མིག་མི་སྡུག་།གཞན་ཁྱིམ་འགྲོ་བར མངོན་པར་དགའ།།ངོ་ཚ་དང་བྲལ་རང་བཞིན་ངན། །དེ་རྒས་རྒས་པ་རྒས་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཆུང་མ་སྒྲིན་ཞིང་གཙང་། །ཟས་ཞིམ་མཐོང་ན་སྡུག་པ་དང་། །བདག་ཉིད་སྦས་ཤིང་ཁྱོ་ལ་གུས། །དེ་ཉིད་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་བཤད། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་ཡོད་ཏན་ཤེས། །ཁྱོ་ཡི་ རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཅིང་།།ཉུང་དུ་ཉུང་དུས་ཆོག་ཤེས་པ། །དེ་དཔལ་དཔལ་ན་དཔལ་མོ་ཡིན། །མཛའ་བོ་གཡོན་ཅན་ཆུང་མ་ངན། །བྲན་གཡོག་ནང་ནས་འཁུ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ཁྱིམ་གནས་སྦྲུལ་དང་ནི། །འཆི་བདག་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཁྱིམ་དུ་སྦྲུལ་མཐོང་མི་སྣང་གྱུར་བ་དང་། ། ནད་པ་གཡོ་བ་བྱས་ནས་ལུས་མ་བརྟས། །དགྲ་བོ་ལག་ཏུ་ཆུད་ནས་ཤོར་བ་དང་། །ཁོང་བའི་ནང་ནས་ཟུག་རྔུ་ཡིད་ཅེས་བརྟན། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་དང་པོའོ།

即便他人有益也是亲人，亲人无益也是他人，
有益如同旷野之药，无益如同身生之病。
谁能助益谓亲人，谁能养育谓父亲，
谁能听从教诲谓仆从，谁能生长谓种子。
谁能相伴谓妻子，谁能安乐谓儿子，
谁能信任谓友人，何处生活谓故乡。
善理家务者是妻子，言语温柔者是妻子，
同居一命者是妻子，不离家庭者是妻子。
常沐浴涂香，少食而寡言，
对人常和善，是天女非凡人。
常具吉祥相，常乐于正法，
常敬重丈夫，常面带微笑，
常言语柔和，常依时行欲，
常行有益事，常食有益食，
此等诸行为，福德渐增长。
若有此妻子，是天女非凡人。
若妻言不善，多垢喜争吵，
屡屡出恶言，虽老非真老。
若妻目不净，喜往他人家，
无耻性本恶，虽老非真老。
若妻贤且净，见食生欢喜，
自谦敬丈夫，此即天女相。
若妻知功德，随顺于丈夫，
少欲知满足，此福中吉祥。
友人若奸诈，妻子若恶劣，
仆从若怀恨，无疑如家蛇，
如死主降临。见蛇不见踪，
病人诈装病不愈，敌人得手又逃脱，
心中怨恨永难消。
此为蒙卡那迦王之教法论第一品。

། །།ཕོངས་བའི་དོན་དུ་ནོར་བསྲུངས་ཏེ། །ནོར་གྱིས་ཀྱང་ནི་ཆུང་མ་བསྲུངས། ། ནོར་དང་ཆུང་མ་དག་གིས་ཀྱང་། །བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱ། །ཁྱིམ་གྱི་དོན་དུ་གཅིག་བཏང་སྟེ། །གྲོང་ཁྱེར་ཕྱིན་ནི་ཁྱིམ་བཏང་ངོ་། །ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱིན་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ། །བདག་གི་དོན་དུ་ས་རྣམས་བཏང་། །དམྱལ་བར་གནས་པ་མཆོག་ཡིན་གྱི། །དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་གནས དེ་ལྟ་མིན།།དམྱལ་བར་སྡིག་པ་ཟད་འགྱུར་གྱི། །ཁྱིམ་ནང་དུ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར། །མཁས་པས་རྐང་པ་གཅིག་བཏེག་ན། །རྐང་པ་གཅིག་ནི་གཟུགས་པར་བྱ། །གནས་གཞན་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་བར། །སྔ་མའི་གནས་ནི་དོར་མི་བྱ། །ཡུལ་ནི་འཚོ་བ་མེད་པ་དང་། །འཚོ་ ཡང་འཚེ་བ་ཡོད་པ་དོར།།རྒྱལ་པོ་བཀྲེན་པ་སྤང་བྱ་ཞིང་། །མཛའ་བོ་གཡོན་ཅན་སྤང་བར་བྱ། །སེར་སྣ་ཅན་གྱི་ལག་ནས་ནོར་མི་རུང་། །གཡོན་ཅན་ཕྲག་དོག་ཅན་གྱི་བཤེས་མི་རུང་། །ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་གནོད་བྱེད་ཤེས་ཅི་རུང་། །ཕོངས་དུས་རྒྱབ་ཕྱོགས་མཛའ་བོ་དེས་ཅི་རུང་། ། སྤྱད་དུ་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དེས་ཅི་རུང་། །འབངས་རྣམས་མི་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་དེས་ཅི་རུང་། །རང་གཞན་མི་ཕན་རིག་པ་དེས་ཅི་རུང་། །ནད་ལ་མི་ཕན་སྨན་པ་དེས་ཅི་རུང་། །སྔོན་ཆད་མ་མཐོང་གྲོགས་མང་ཡོད་མིན་གྱིས། །འབྱོར་གནས་གྱུར་ན་ཀུན་ཀྱང མཛའ་བོར་འགྱུར།།ནོར་དར་བྲལ་ཞིང་གནས་ལས་ཉམས་གྱུར་པའི། །དུས་སུ་རང་གི་མི་ཡང་དགྲ་བོར་འགྱུར། །གཡུལ་དུ་དཔའ་བོ་དབེན་གཙང་སྦྲ། །འབྱོར་པ་ཟད་ཚེ་ཆུང་མ་དང་། །མུ་གེ་གློ་བུར་མགྲོན་དགའ་དང་། །ཕོངས་ཚེ་མཛའ་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཤིང་ནི་ འབྲས་བུ་ལྷགས་ན་བྱ་རྣམས་སྤོང་།།མཚོ་སྐམས་གྱུར་ན་བཞད་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། །ནོར་མེད་སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་སྤོང་བར་བྱེད། །རྒྱལ་སྲིད་ཉམས་ན་བློན་པོས་སྤོང་བར་བྱེད། །སྦྲང་མ་མེ་ཏོག་རྙིང་པ་སྤོང་བྱེད་ཅིང་། །ནགས་ཚིག་གྱུར་པ་རི་དགས་སྤོང་བྱེད་དེ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ བྱས་ལ་རག་ལས་པས།།རྗེས་སུ་འཇུག་ན་སུ་ཡིས་མཛའ་བོ་གང་། །བརྐམ་ཆགས་ཅན་ནི་ནོར་གྱིས་བསྡུ། །ཁེངས་པ་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་ཡིས། །བླུན་པོ་རྗེས་མཐུན་མགུ་བ་སྟེ། །མཁས་པ་བདེན་བས་མགུ་བར་བྱ། །ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་སྐྱེས་བུ་མཆོག་།བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མགུ་བར་ འགྱུར།།ཐ་མལ་པས་ནི་ཟས་སྐོམ་གྱིས། །ཚིག་རན་སྦྱིན་པས་མཁས་པ་དགའ། །དམ་པ་རྣམས་ལ་བཏུང་པ་ཡིས། །དཔའ་བོ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་སྦྱར། །དམན་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པ་སྟེ། །མཉམ་ལ་ཕ་རོལ་གནོད་པ་སྦྱར། །གང་གི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་དེ་དང་མཐུན་པར་ནི། །བློ་དང་ ལྡན་པས་རྗེས་ཞུགས་ལ།།མྱུར་དུ་རང་གི་དབང་དུ་བྱེ། །ཆུ་བོ་དང་ནི་སྡེར་མོ་ཅན། །རྭ་ཅན་ལག་ན་མཚོན་ཐོགས་དང་། །བུད་མེད་རྒྱལ་བོའི་ཕོ་བྲང་ལ། །ཡིད་བརྟན་པར་ནི་མི་བྱའོ།

为了贫穷而守护财富，以财富守护妻子。以财富和妻子，处处守护自己。
为了家而舍一物，为了城而舍家。为了国土而舍城，为了自己而舍土地。
宁愿住在地狱中，也不住在贫穷家。地狱中罪业会尽，家中罪业会增长。
智者抬起一只脚，另一只脚要站稳。未能详察他处好，不应舍弃原住处。
应当远离无生计，虽有生计有损害。应当远离贫穷王，应当远离奸诈友。
吝啬者手中之财不可取，奸诈嫉妒者之友不可交，有害他人之学问何用，困时背弃之友人何用。
无法受用之财富何用，不护百姓之国王何用，于己于他无益之学问何用，治不好病之医生何用。
从未见过的朋友并不多，富贵时人人都成为友人。失去财富地位衰落时，连自己人也会变成敌人。
战场上勇士，清净处修行者，财富尽时妻子，饥荒时突然来的客人，贫穷时朋友，应当了知。
树若无果鸟儿离，湖若干涸天鹅离，人若无财女人离，王位衰败大臣离。
蜜蜂离开枯萎花，野兽离开燃烧林，一切众生随缘转，谁是追随真朋友？
贪婪者以财聚集，傲慢者以合掌聚，愚者以随顺欢喜，智者以真实欢喜。
天神婆罗门圣者，以真实而生欢喜。凡夫以饮食欢喜，智者以适言布施喜。
对于贵者以饮品，对勇士施以离间，对下者施以少许，对等者施以损害。
随人心意如何，与之相应而行。有智之人随顺，速令他人归己。
江河与爪牙兽，有角持武器者，女人与王宫中，不应寄予信任。

།ནོར་བརླག་ཡིད་ནི་གདུང་པ་དང་། །ཁྱིམ་ན་ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་ངང་། །བསླུས་དང་བརྙས་ཐབས་སྤྱོད་པ་ དག་།བློ་དང་ལྡན་པས་སྤང་བར་བྱ། །ཉེས་བྲལ་གང་གི་རིགས་ལ་ཡོད། །ནད་ཀྱིས་མ་གཟིར་སུ་ཞིག་ཡོད། །ཕོངས་པ་གང་གིས་མཐོང་མ་གྱུར། །འབྱོར་པ་རྟག་པ་སུ་ལ་ཡོད། །ས་སྟོང་ནོར་རྙེད་སུ་མི་དྲེགས། །དྲེགས་དང་བྲལ་བུ་སུ་ཞིག་ཡིན། །སུ་ཞིག་བུད་མེད་ཀྱིས་མ་སྨས། །རྒྱལ པོ་རྟག་ཏུ་ཡོད་འོང་སུ།།གཤིན་རྗེའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་གང་། །སློང་བར་གྱུར་ན་སུ་ཞིག་བཙུན། །སྐྱེས་ངན་རྒུས་སུ་སུས་མ་ཆུད། །སྐྱེས་བུ་བདེ་བས་མཐར་བྱིན་སུ། །མཛའ་བོ་རང་མི་གཉེན་འདུན་གྱི། །བློ་ནི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའི། །ཕོངས་པའི་བརྡར་ནི་རྟོགས་གྱུར་ནས། །མི་ཡིས་ངེས་ བར་ཤེས་པར་འགྱུར།།ལས་གང་གྲུབ་བར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཕུན་ཚོགས་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ལ། །ཕོངས་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཆེར་འགྱུར་ལ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད། །ཡུལ་གང་དུ་ནི་མི་བཀུར་ཞིང་། །མི་འཚོ་ཉེ་དུའང་མེད་པ་དང་། །རིག་པ་འགའ་ཡང་མི་རྙེད་ན། །དེ་བཞིར་གནས་བར་མི་ བྱའོ།།ནད་དང་འཕོངས་བར་གྱུར་པ་དང་། །མུ་གེ་འཚེ་དང་དགྲ་དང་འཐབ། །རྒྱལ་པོའི་སྒོའམ་དུར་ཁྲོད་དུ། །གང་ཞིག་ཕན་འདོགས་དེ་གཉེན་ཡིན། །ནོར་གང་རྒྱལ་པོ་དག་དང་ནི། །རྐུན་པོའི་འཇིགས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་། །གང་ཞིག་ཤི་ནའང་མི་འདོར་པའི། །ནོར་དེ་ལེགས་པར་ བསགས་པར་བྱ།།གང་ཞིག་སྲོག་འཆད་ངལ་བས་བསགས། །ཤི་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་འགྱུར། །ནོར་ལ་ཆགས་ཤིང་ཉེས་སྤྱོད་བྱས་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ལྷ་ཡིས་ཉེར་བཅོམ་སྨད་བྱ་ཡིན། །རྫས་གང་བསགས་ཤིང་སྦས་གྱུར་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རེག་གྱུར་པ། །འཇུངས་པའི་ནོར་ནི་བྱེ་བའི་ ལྟར།།སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པ་ཁོ་ནར་ཟད། །གཅེར་བུ་ཕོངས་ཤིང་ལུས་དུབ་ལ། །ལག་པ་ན་ནི་ཐོད་པ་ཐོགས། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་སྣང་གྱུར་པ། །སྦྱིན་མེད་འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་བའོ། །བྲན་ནི་མངག་གཞུག་བྱས་ཚེ་དང་། །ཉེ་དུ་ཕོངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །མཛའ་བོ་ཉམ་ཐག་དུས་ན་ནི། ། ཆུང་མ་ཁ་ཟས་མེད་ཚེ་རྟོགས། །བུད་མེད་ཁ་ཟས་ཉིས་འགྱུར་ཏེ། །ངོ་ཚ་དག་ནི་བཞི་འགྱུར་ཡིན། །རྩོལ་བ་དག་ནི་དྲུག་འགྱུར་ཏེ། །འདོད་པ་བརྒྱད་འགྱུར་ཡིན་པར་བཤད། །ཤིང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མེ་དང་ནི། །ཆར་པས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་གྱིས་གཤིན་རྗེ་དང་། །སྐྱེས བས་བུད་མེད་ངོམས་མི་འགྱུར།།ཟས་ཞིམ་ཟ་བར་བྱེད་པ་དང་། །མཛའ་བོ་སྙན་སྨྲ་དང་འགྲོགས་དང་། །བདེ་བ་དང་ནི་བུ་དང་ནི། །འཚོ་དང་ནོར་གྱིས་ངོམས་པ་མེད། །རྒྱལ་པོ་ནོར་གྱིས་ངོམས་མེད་ཅིང་། །ཕྱུག་པོ་ནོར་སོགས་ངོམས་པ་མེད། །རྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཡིས་ངོམས་པ་མེད། །མཁས་ པ་ལེགས་བཤད་ཀྱིས་མི་ངོམས།།བལྟ་ན་སྡུག་པས་མིག་མི་ངོམས། །སྒྲ་སྙན་དྲི་ཞིམ་རོ་མཆོག་དང་། །རེག་བྱ་ཡིད་འོང་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། །རྣ་བ་ལ་སོགས་ངོམས་མི་འགྱུར། འཚོ་བ་རང་གི་ལས་དང་ཆོས་ཀྱིས་བསྔགས། །རང་རང་གི་ནི་ཆུང་མ་ལ་ རྟག་དགའ།།དབང་པོ་དུལ་ཞིང་གློ་བུར་མགྲོན་ལ་དགའ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཁྱིམ་ན་ཐར་པ་ཡོད། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའོ།

财物损失令心忧，家中行为有过失，欺骗与轻蔑行为，有智者应当远离。
谁的种姓无过失？谁人未被病折磨？谁人未见贫困时？谁人财富常恒在？
谁人得财不骄傲？谁人远离骄傲心？谁人未被女人害？谁人常为国王位？
谁人未至阎罗界？乞讨时谁尊贵在？谁未堕入下贱生？谁人安乐至终时？
亲友自身及亲属，其心性情为何者，贫困之时方可知，人必定能了知之。
任何事业成就时，不会成为大圆满，贫时痛苦更剧增，智者对此如何行？
若在某地不受敬，难以生存无亲友，任何学问不可得，此四之处不应住。
疾病贫困所逼时，饥荒危害敌相争，王门或在墓地中，何人助益彼为亲。
何种财富不遭受，国王盗贼之惊惧，死后亦不舍弃者，应当善加积聚之。
何人命终劳累聚，死后福分不均等，贪著财物造罪业，彼为天神所毁訾。
积聚财物藏匿后，一再触摸观看者，吝啬财富如沙堆，唯能生起诸痛苦。
赤身贫困身疲惫，手中持著颅骨者，世间所见此景象，无施之果如是现。
仆从差遣之时节，亲属陷入贫困时，友人困苦之时中，妻子无食方知晓。
女人饮食二倍增，羞耻之心四倍多，精进努力六倍增，贪欲八倍如是说。
诸树不厌于火焰，大海不厌于雨水，众生不厌阎罗王，男人不厌诸女人。
美食享用不知足，亲友言语相伴行，安乐以及子息等，寿命财富无厌足。
国王不厌诸财富，富者不厌积财物，大海不厌诸水流，智者不厌妙言教。
美色不能满足眼，悦耳香气妙味触，悦意诸法皆如是，耳等感官不知足。
生计以己业法赞，各自常喜自妻子，诸根调伏乐宾客，善士家中有解脱。
月官王政论典第二品

། །།གང་ཞིག་བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སྤངས་ནས། །མི་བརྟན་པ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བརྟན་ པ་ཉམས་འགྱུར་ཏེ།།མི་བརྟན་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་ཟད། །ཟས་ཀྱི་ཆོད་ལས་ཁ་ཟས་སྦྱིན། །བུད་མེད་མཆོག་ལ་དགའ་ནུས་ཤིང་། །འབྱོར་པའི་ཚུལ་ལས་སྦྱིན་པ་སྟེ། །དཀའ་ཐུབ་འབྲས་བུ་ཆུང་མ་ཡིན། །རིག་བྱེད་འབྲས་བུ་སྦྱིན་སྲེག་སྟེ། །ཐོས་པའི་འབྲས་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དུལ། ། ཆུང་མའི་འབྲས་བུ་དགའ་དང་བུ། །ནོར་གྱི་འབྲས་བུ་སྤྱད་དང་སྦྱིན། །བུ་མོ་རིགས་བཟང་ཤེས་རབ་ལྡན། །གཟུགས་ངན་ན་ཡང་བླང་བར་བྱ། །གཟུགས་བཟང་བ་ལ་དུལ་བ་དག་།འདི་འདྲའི་བུད་མེད་ག་ལ་ཡོད། །དུག་ལས་ཀྱང་ནི་བདུད་རྩི་བླང་། །བྱིས་པ་ལས་ཀྱང་ལེགས་བཤད་པ། ། མི་གཙང་ལས་གསེར་བུད་མེད་ནི། །རིན་ཆེན་རིགས་ངན་ལས་ཀྱང་བླང་། །རྒྱལ་པོའི་མཛའ་བོ་རྟག་པ་མིན། །སྦྲུལ་ལ་དུག་མེད་གང་ཡང་མེད། །གང་དུ་བུད་མེད་སྐྱེས་གྱུར་པའི། །རིགས་ལ་སྐྱོན་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །བུ་མོ་རིགས་ནི་བཟང་ལ་བཏང་། །བུ་ནི་རིག་པ་ལ་སྦྱར་བྱ། ། དགྲ་བོ་ཕོངས་པ་ཉིད་ལ་སྦྱར། །མཛའ་བོ་ཆོས་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །བྲན་གཡོག་དང་ནི་རྒྱན་རྣམས་ནི། །འཆམ་པའི་གནས་སུ་ངེས་པར་གཞག་།གཙུག་གི་ནོར་བུ་རྐང་པར་ནི། །གདགས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེ་ཏོག་དྲི་དང་ཁ་དོག་ལྟར། །དམ་པའི་ཚུལ་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །འཇིག རྟེན་གྱིས་སྤྱིར་བཀུར་བའམ།།ནགས་ཉིད་དུ་ནི་དེངས་པའོ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ལྕགས་དང་ནི། །ཤིང་དང་རྡོ་དང་གོས་རྣམས་དང་། །ཆུ་དང་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དག་།ཁྱད་ལས་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་ཡིན། །བརྟན་པ་ཕོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །སྙིང་སྟོབས་ཡོན་ཏན་ཉམས་མི་འགྱུར། །མི་ནི་ཐུར་དུ་ ཁ་བསྟན་ཡང་།།མེ་ལྕེ་ནམ་ཡང་ཐུར་མི་འགྲོ། །རྟ་མཆོག་ལྕག་གིས་གཞུ་མི་དགོས། །སེང་གེས་འབྲུག་སྒྲ་མི་བཟོད་ལྟར། །གཞན་གྱིས་སོར་མོས་བསྟན་པ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་མ་ཡིན། །བློ་དང་ལྡན་པའི་མི་རྣམས་ནི། །གལ་ཏེ་འབྱོར་བ་ཉམས་གྱུར་ཏམ། །རང་གི་ ཡུལ་དང་བྲལ་གྱུར་ཀྱང་།།དམན་པ་ལ་ནི་འདུད་མི་བྱེད། །མི་རྣམས་དྲེགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་ཕོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཕལ་ཆེར་གླང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཁྲག་ནི་དྲོན་མོ་འཐུང་མི་བྱེད། །ལན་ཅིག་ཞེ་འགྲས་དགྲ་བོ་དང་། །སླར་ཡང་འདུམ་པར་འདོད་པ་ནི། །དེ་ནི་དྲེའུ་མོ་ མངལ་ཆགས་ལྟར།།འཆི་བདག་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཡིན། །དགྲ་བོའི་བུ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་ན་ཡང་། །བློ་ལྡན་མི་ཡིས་བཏང་སྙོམས་མི་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་དུས་གཞན་ཞིག་ཏུ་གནོད་སྐྱེད་དེ། །དུག་གི་ལོ་མའང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བཞིན། །ཚེར་མ་རྐང་པར་ཟུག་པ་ལ། །ལག་པ་དག་གིས་འབྱིན་པ་ལྟར། །ཕན་ བཏགས་པ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི།།དགྲ་བོས་དགྲ་བོ་བླང་བར་བྱ། །གནོད་པ་བྱེད་ལ་ནམ་ཡང་ནི། །གནོད་པའི་བསམ་པ་མི་བྱ་སྟེ། །ཆུ་འགྲམ་གྱི་ནི་ཤིང་ལྟ་བུར། །རང་ཉིད་ཁོ་ན་འགྱེལ་པར་འགྱུར། །ནོར་གྱིས་ཚུལ་གྱིས་གནོད་སྐྱེད་པས། །དོན་དང་དོན་མིན་ཉེ་བར་བརྟག་།ནོར་ལས་ལུང་ཁྲོལ་ འབྱུང་འགྱུར་ཏེ།།དེ་བས་རིག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་།བློ་ལྡན་མཁས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །བྱ་བ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །འབྱོར་འགྱུར་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱིས། །རྒུད་པར་གྱུར་ཀྱང་མཛེས་པ་ཡིན། །ནོར་དང་འབྲུ་ཡི་སྦྱོར་བ་དང་། །དེ་བཞིན་རིག་པ་བཙལ་བ་དང་། །ཁ་ཟས་ཚོང་སྤོགས་རྣམས་ལ་ནི། ། རྟག་ཏུ་ངོ་ཚ་དོར་མི་བྱ། །ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་འཇིགས་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་གཞུང་ལུགས་གཏོང་ཚུལ་ཁྲིམས། །ལྔ་པོ་གང་ལ་ཡོད་མིན་པ། །དེར་ནི་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ།

若人舍弃教典，而成就无常法，彼之坚固将坏，无常终将衰败。
从食物中施食，能与最上女欢，从富裕中布施，苦行果报为妻。
明论果报火供，闻法果报持戒，妻子果报欢乐，财富果报用施。
女儿虽出良种，具慧形貌丑陋，亦当取为己妻，美貌温顺女子，此等女人难寻。
毒中亦可取甘露，愚者亦可说善语，不净中可取黄金，女人贱种亦可取。
国王友谊非恒常，毒蛇无一不含毒，凡是女人所生处，种姓无有不染过。
女儿应嫁良门第，儿子应习诸学问，敌人应置于贫困，亲友应导入正法。
仆从以及装饰品，应置于适宜之处，头上宝珠不应该，系于脚下不相称。
如同花朵香与色，圣者行为有二种，或受世人普敬仰，或入林中独隐居。
马与大象及铁器，木材石头与衣物，水及男人与女人，品类差别甚悬殊。
坚定之人虽贫困，勇气功德不衰减，人虽头向下倾斜，火焰终不向下行。
骏马不需用鞭打，狮子不耐雷霆声，为他人指点之事，智者难以忍受之。
具有智慧之人等，纵使财富已衰败，或与故土相分离，亦不向卑劣屈服。
众人虽无骄慢心，纵使极为贫困时，大多数象群之中，不饮温热之鲜血。
一旦与敌结仇怨，复欲与其重修好，如同母骡怀胎般，死神已近在眼前。
敌人之子虽言善，智者不应置不理，彼于他时将害人，如同毒叶不可忍。
如同脚上扎刺时，用手将其拔除般，以作利益之方式，敌人应擒获敌人。
对于作害之敌人，切莫生起害心念，如同河岸之树木，唯有自身将倾倒。
以财富方式作害，当观察利与弊，财中生出祸患故，当以智慧详观察。
智者虽已成专家，事业仍需谋划成，不仅兴盛时为然，衰败之时亦庄严。
财富谷物之经营，如是求学问之事，饮食贸易诸事中，永远不应舍廉耻。
稀有景观无畏处，惭愧教典施戒律，何处无此五种法，彼处不应前往也。

།ཁྲེངས་ཤིང་དྲེགས་པར་གྱུར་པ་དག་།སྐྱེ་དགུའི་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཀུན་དུ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི། །རྒྱལ་པོ་སྤྲིན་དང འདྲ་བ་ཡིན།།ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ཆགས་གྱུར་པ། །གདུག་ཅིང་ཡོན་པོར་བགྲོ་བ་དང་། །གདེངས་ཀ་སྔགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་བའི། །རྒྱལ་པོ་སྦྲུལ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ལྕེ་གཉིས་བལ་ལས་དུག་ཅིང་། །རྟག་ཏུ་གླགས་སྐབས་ཚོལ་བྱེད་ལ། །ལྟ་བ་གཅིག་ལ་རབ་ཆགས་པའི། །རྒྱལ་པོ་སྦྲུལ་ དང་འདྲ་བ་ཡིན།།ཀུན་ནས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །རྒྱལ་པོ་གདུག་པ་སྤང་བར་བྱ། །རྒྱལ་པོའི་རྟོག་ཆེན་མ་ཡེངས་པས། །ཐག་རིང་ལས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །རྒྱལ་པོ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །སྐྱེས་བུ་ཉན་རྣ་མཁས་པ་ཡིས། །ཀུན་ལ་ལགས་པར་གནས་ ཡིན་ཏེ།།འགྲོ་བ་མ་ལུས་འབྱེར་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཞོ་ཤས་འཆོ་བ་དང་། །རྒྱལ་པོ་གང་ཞིག་བརྙས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ས་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། །གཡོག་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་བསྟེན་མི་འགྱུར། །བརྐམ་ཆགས་ལ་ནི་རབ་ཞེན་ལ། །རྒྱུད་པ་རིང་ན་གནས་མ་ཡིན། །མཆིལ་པའི་ཤ་ལ་ཆགས་པ་ཡི། ། ཉ་རྣམས་དང་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཀུན་གྱིས་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་ཏེ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་གང་ནའང་མེད། །གནས་གཅིག་ལ་ནི་མཐཪ་ཐུག་པ། །ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ནའང་དཀོན། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཀུན་རིག་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་བླུན་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་པ མཆོག་དང་བར་མ་ཐ་མའང་རུང་།།གང་གིས་གང་ཞིག་ཤེས་དེ་མཁས་པ་ཡིན། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།ས་བདག་ཉིད་དང་བྲན་གཡོག་གི་།མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་བཤད་པར་བྱ། །རྒྱལ་པོ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །བྲན་གཡོག་ ལེགས་པར་བརྟག་པར་བྱ།།བདེན་དང་ཆོས་ལ་གཞོལ་བ་ཡིས། །རྟག་ཏུ་ཡུལ་འཁོར་བསྐྱང་བྱ་ཞིང་། །གཞན་གྱི་དཔུང་ནི་གནོད་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཆོས་ཀྱིས་ས་བསྐྱང་བྱ། །ཀུན་དགའ་ར་བའི་ཕྲེད་བརྒྱུད་ལྟར། །མེ་ཏོག་མེ་ཏོག་ཙམ་བཏུ་ཡི། །སོལ་བ་མཁན་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །རྩ་ ནས་གཅད་པར་མི་བྱའོ།།འོ་མ་བཞོས་ནས་འཐུང་བཞིན་དུ། །བ་ནི་གསད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་རྒྱལ་པོའི་ཡུལ་འཁོར་ནི། །དུས་ཤེས་ནས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་བྱ། །བ་ཡི་བརླ་ནི་བཅག་གྱུར་ན། །བཞོ་བས་འོ་མ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཡུལ་འཁོར་ཚུལ་མིན་པས། །གནོད་པ་ བྱས་ན་འཕེལ་མི་འགྱུར།།ཡུལ་འཁོར་སྦྲང་རྩི་ལྟར་སྤྱད་ཅི། །སྦྲང་བུ་གསད་པར་མི་བྱའོ། །བ་ལས་བདག་པོས་བཞོ་བ་ལྟར། །རྒྱལ་པོས་ས་ནི་དེ་ལྟར་བསྐྱང་། །དེ་བས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ས་ནི་རྗེས་སུ་བསྐྱང་བྱ་སྟེ། །ས་རྣམས་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ན་ནི། །ཚེ་དང་ སྙན་པ་གྲགས་དཔུང་འཕེལ།།བརྟན་རྣམས་ཕོངས་པ་ཐོབ་གྱུར་ཀྱང་། །རྣམ་པར་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཟླ་བ་སྒྲ་གཅན་ཁར་ཆུད་ཀྱང་། །སླར་ཡང་འཆར་བར་མི་བྱེད་དམ། །གླུ་མཁན་གར་མཁན་རི་མོ་མཁན། །རོལ་མོ་མཁན་དང་རྩིས་མཁན་དང་། །དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འཕང་སློབ་ དཔོན།།ས་ཡི་བདག་པོས་འབད་དེ་སྲུང་། །བྲན་གཡོག་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །གང་ཞིག་ཁྲོ་བར་བྱེད་པ་དག་།དེ་ནི་སྦྲུལ་ནག་མཆེ་བ་ཟུག་།ཉེས་པའི་དུག་གིས་ཟིན་པ་ཡིན། །རྒྱལ་པོས་འགྱུར་ཞིང་གཡོན་ཅན་ལ། །ཡོན་པོ་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱད། །སྡུག་ལ་མཛའ་དང་གཡོ་ལ་གཡོ། །དྲང་པོ་ རྣམས་ལ་ཁོང་དྲང་ཉིད།།མི་བརྟན་པ་ལ་བརྟན་པ་དང་། །ལོག་བར་སྨྲ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ།

傲慢自大者，会给众生带来痛苦。具有慈悲心的国王，如同云彩一般。
贪恋饮食，性情凶恶弯曲，以及需用咒语降伏的国王，如同毒蛇一般。
两舌如毛般有毒，经常寻找机会，执著于单一见解的国王，如同毒蛇一般。
应当以一切努力，远离恶毒的国王。专注于观察国王，即使远处也能获得。
即使是独一的国王，通过善于倾听的智者，能够善待一切，使所有众生分散。
若有人以酸奶欺骗，以及轻视国王者，此非地主，仆从们也不会侍奉。
贪婪执著，远离正道者，如同贪恋鱼饵的鱼儿一般。
没有人能知晓一切，也没有通晓一切的人。专精于一处的智者也是稀有。
世间既无全知者，也无极其愚笨者。无论是上等、中等还是下等的智慧，谁知道什么，在那方面就是智者。
这是查那迦王政论第三章。
现在讲述国王自身和仆从的特征。国王应当通过智者，善加考察仆从。
应以真实和正法，常常护养国土，抵御他人军队的侵害，经常以正法治理国土。
如同采摘花园中的花朵，只取其花，不应像制炭者那样，从根部砍断。
如同挤奶饮用，不应杀死母牛。同样，国王治理国土，应当懂得时机享用。
若打断母牛的腿，就无法获得乳汁。同样，若以不当方式损害国土，也不会兴盛。
应当如取蜂蜜般治理国土，不应杀死蜜蜂。如同主人挤牛奶般，国王应当如此护养国土。
因此应当以一切努力，善加护养国土。若能善加护养国土，寿命、名声、威望都会增长。
坚定者即使遭遇贫困，也不会衰败。如同月亮虽被罗睺吞噬，不是仍会重现吗？
歌手、舞者、画师、音乐家、算术家、义理论师和弓箭教师，国王应当努力保护。
对仆从无故发怒的人，如同黑蛇咬噬，中了过失的毒。
国王对待奸诈之人，应当以奸诈相对。对善者以友善，对狡诈以狡诈，对正直者以正直相待。
对不稳重者以稳重，对说谎者也是如此。

།གཙང་སྦྲ་སྤྱོད་དང་དེ་བཞིན་དུ། །གཡོག་འཁོར་ཚོགས་ནི་སྦྱིན་པས་བསྡུ། །གཡོག་འཁོར་ནོར་གྱིས་དྲེགས་པ་དང་། །གང་ཞིག་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྡོ་དང་། །ཉམ་ཆུང་གཡུལ་དུ་འཇུག་པ་ནི། །དགྲ་ཡི་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར།།ས་བདག་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་མེད་པར། །ཁྲོ་གཉེར་དག་ནི་མི་བྱ་ཞིང་། །བྲན་གཡོག་ནོར་མེད་པར་མ་ཡིན། །རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །ས་བདག་གིས་ནི་རྩེད་མོ་དང་། །བདེ་ལ་ཆགས་པ་རིང་དུ་སྤང་། །ཁྱིམ་ན་གནས་བཞིན་དགྲ་བོ་ལའང་། །བདེ་བས་རབ་ཏུ་ གདུལ་བར་བྱ།།བརྩོན་དང་བརྟུལ་ཕོད་བརྟན་པ་དང་། །བློ་དང་ནུས་པ་ཕ་རོལ་གནོན། །ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་གང་ལ་ཡང་། །དེ་ལ་ལྷ་ཡང་དགའ་བ་སྐྱེ། །གང་སྲིད་རྒྱལ་སྲིད་འདོད་པ་ཡིས། །སྒྲུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ན། །དེ་ནི་བསོད་ནམས་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། །སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བས་ཉེས་པ་མིན། །ཙ་ན་ ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །།གཡོག་འཁོར་གང་གི་ཡོན་ཏན་ནི། །གང་ཡིན་ཡོངས་བརྟགས་བཤད་པར་བྱ། །མཛངས་ཤིང་བྱ་བ་ཀུན་ལ་མཁས། །གྲུབ་མཐའ་བསྟན་བཅོས་ལ་རབ་བྱང་། །རྟག་པར་རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་སྒྲུབ། །འདི་ནི་བློན་པོ་ཡིན་པར བཤད།།རིག་བྱེད་ཀྱི་ནི་ཡན་ལག་ཤེས། །བཟླས་དང་སྦྱིན་སྲེག་དག་ལ་བརྩོན། །རྟག་ཏུ་ཤིས་བརྗོད་ལ་བརྩོན། །འདི་ནི་རྒྱལ་པོའི་མདུན་ན་འདོན། །ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་ལ་ལེགས་བསླབས། །ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་བལྟ་ན་སྡུག་།ངང་ཚུལ་བཟང་ལ་བྱ་བ་མཁས། །འདི་ནི་སྨན་པ་ཡིན་ཞེས་ བྱ།།བློ་ལྡན་སྨྲ་མཁས་ཤེས་རབ་ཆེ། །བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་དབང་པོ་དུལ། །བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལེགས་མཐོང་བ། །འདི་ནི་ཡི་གེ་པ་ཞེས་བྱ། །རིགས་དང་ངང་ཚུལ་ཡོན་ཏན་ལྡན། །བདེན་དང་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ། །གཟུགས་བྱད་ཤིན་ཏུ་བཟང་བ་ནི། ། རྒྱལ་པོའི་སྤྱད་མིག་ཡིན་པར་བཤད། །རང་ལུགས་མ་འཆོས་རྒྱལ་ལ་བསྟེན། །རིན་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྟོགས་ཤེས། །སྨ་མ་བབ་ཅིང་རྩོལ་བ་ཅན། །དམག་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །བརྡ་ལ་ལེགས་པར་བྱང་གྱུར་ཅིང་། །སྟོབས་ལྡན་མཐོང་ན་སྡུག་པ་དང་། །བག་ཡོད་ནོར་ནི་ཆེ་བ དག་།སྒོ་དཔོན་ཆེན་པོར་དེ་བཤད་དོ།

保持清洁卫生，同样地，用布施来摄受仆从众。仆从因财富而骄傲，以及谁与国王作对，弱小者参与战斗，将被敌人的威势所压制。
国王永远不要无故皱眉，不要让仆从缺少财物，应当守护王法。国王应当远离游戏和贪著安乐，即使对在家中的敌人，也应当以安乐来调伏。
精进、勇敢、坚定、智慧和能力降伏他人，任何人具有这六种功德，连天神也会对他生起欢喜。
只要想要王位，虽然努力却未能获得，这是福德的缘故，并非人的努力有过失。
这是月官王法论第四章。
现在详细解说仆从的各种功德。聪明且精通一切事务，通达宗义论典，经常完成国王的事务，这就是大臣。
通晓吠陀支分，精进于念诵和护摩，常常致力于吉祥赞颂，这就是国王的侍从。
善学医方明，通晓一切且相貌端庄，性情善良且精通事务，这就是医生。
具有智慧，善于言辞，智慧广大，说实话且诸根调伏，通达一切论典，这就是书记。
具有种姓、性情和功德，最为专注于真实和正法，相貌极其端严，这就是国王的侍眼。
不改自宗而事奉国王，完全了知一切珍宝，言语谨慎且勤奋，应当知道这就是军人。
善于通晓手势，具有力量且相貌端庄，谨慎且财富丰厚，这就是大门卫。

།བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་དང་། །གཞན་གྱི་བསམ་པ་རྟོག་མཁས་ཤིང་། །བརྟན་ལ་ཇི་བཞིན་ལན་འདེབས་ཤིང་། །འདི་ནི་ཕོ་ཉར་ཤེས་པར་བྱ། །གཡོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་མཁས། །དགེ་ཞིང་སྙན་སྨྲ་དབང་པོ་ཞི། །གཙང་སྦྲ་ཆེ་ཞིང་ཡིད བརྟེན་རུང་།།འདི་ནི་ཕྱག་ཚང་ཡིན་པར་བཤད། །ཞར་བ་ཞ་བོ་མ་ནིང་དང་། །སྒུར་པོ་རྒན་པོ་དབང་པོ་བསྡམས། །འདི་དག་བཙུན་མོའི་སྲུང་མར་ནི། །རྒྱལ་པོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ། །བྲན་གཡོག་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་། །བར་མ་མང་པོ་ཤེས་བྱས་ནས། །དེ་རྣམས་ལས་དོན་གསུམ་ པོ་ལ།།ཅི་རིགས་པར་ནི་སྦྱར་པར་བྱ། །སྨྲ་མང་ཁེངས་དང་ལེ་ལོ་ཅན། །གདུག་དང་གཡོན་ཅན་ཕོངས་ཆོས་ལྡན། །ཆོག་མི་ཤེས་དང་སྨེ་ཤ་ཟ། །བྲན་གཡོག་རྒྱལ་པོས་སྤང་བར་བྱ། །བདག་པོ་ལ་འཁུ་སྤང་བྱ་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་བཀྲེན་པའི་མི་སྲུན་ཡང་། །བཀྲེན་པས་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པས། ། དེ་བཀྲེན་འདི་གནོད་བྱེད་པ་ཡིན། །མི་སྲུན་བརྐམ་ཆགས་ཕོངས་ཆོས་ཅན། །མུ་ཅོར་སྨྲ་དང་གུས་པ་མེད། །ཞེ་འགྲས་པ་དང་སྡིག་ལས་ཅན། །རྒྱལ་པོས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །སྐྱོན་དང་སྨྲ་བ་ལྕེ་གཉིས་དང་། །གདུག་ཅིང་གཅིག་ཏུ་མི་སྲུན་དང་། །རང་བཞིན་ངན་དང་འཚེ་བར་དགའ། ། གནོད་པ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །གལ་ཏེ་རིག་པས་བརྒྱན་གྱུར་ནའང་། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་སྤང་བྱ་སྟེ། །སྦྲུལ་ནི་ནོར་བུས་བརྒྱན་ན་ཡང་། །འདི་ན་འཇིགས་པ་མི་སྐྱེད་དམ། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་བརྣགས་དཀའི་ཚིག་ངན་ནི། །སྨྲ་ཞིང་རྒྱུ་མེད་པར་ནི་མི་བཟད་ཁྲོ། །དུག་ཆེན་སྦྲུལ་དང་མཚུངས པར་བྱེད་པ་ཡི།།རང་བཞིན་ངན་ལ་འཇིགས་པ་སུ་མི་སྐྱེད། །ཟབ་ཅིང་སྙན་དང་རན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །དབང་དུལ་བདེན་ལ་གཞོལ་ཞིང་རང་དབང་འགྱུར། །དངོས་དོན་ལེགས་ཤེས་ཡང་དག་དོན་ལ་མཁས། །བྲན་གཡོག་ཕལ་ཆེར་རང་དབང་གྱུར་པ་ཡིན། །ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་ཆོག་ཤེས་ ལ།།ལེགས་པར་གཉིད་ལོག་རབ་ཏུ་སད། །བདེ་སྡུག་མ་མཉམ་བརྟན་པ་ཡི། །བྲན་གཡོག་འཇིག་རྟེན་ན་རྙེད་དཀའ། །བཟོད་མེད་མགུ་བར་དཀའ་བ་དང་། །གཏོང་དང་བྲལ་ཞིང་ནོར་ལ་དགའ་བ་དང་། །སྨོད་བྱེད་སྟོབས་ཆུང་རབ་ཏུ་གདུག་།རྟེན་མི་བདག་པོ་སྤང་བར་བྱ། ། གཡོ་དང་ཟོལ་ལ་དགའ་བ་དང་། །སྨྲ་ཞིང་སྐལ་བཟང་དང་བྲལ་བ། །མེད་པར་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་གྱུར་པ། །རྒྱལ་པོས་འདི་ནི་སྤང་བར་བྱ། །ཟླ་བ་དྲུག་གམ་ལོ་གཅིག་ནས། །རྒྱལ་པོས་སྡུམས་ནི་བྱ་བ་ཡིན། །བདག་ཉིད་ལ་ནི་དགའ་བསམས་ལ། །དགྲ་དང་ཉེ་བར་འཐབ་པར་བྱ། །གླེན་པའི ལས་ལ་སྦྱར་བ་ནི།།གྲགས་པ་ངན་དང་དོན་ཉམས་དང་། །དམྱལ་བར་ལྟུང་བ་ཉིད་དག་སྟེ། །རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་ཉེས་གསུམ་འབྱུང་། །མཁས་པའི་ལས་ལ་སྦྱར་གྱུར་ན། །གྲགས་དང་ཚེ་དང་ཡོན་ཏན་དང་། །གཉེན་དང་ནོར་ནི་འཕེལ་བ་དང་། །མཐོ་རིས་གནས་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དགེ་བའམ་ ཡང་ན་མི་དགེ་བའི།།ལས་རྣམས་གང་དག་བྱེད་པ་ནི། །ལེགས་སྤྱོད་དང་ནི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི། །རྒྱལ་པོ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན། །དེ་བས་ས་ཡི་དབང་ཕྱུག་གིས། །ཆོས་དང་འདོད་དོན་གྲུབ་བྱའི་ཕྱིར། །དགེ་སྦྱོང་དང་ནི་བྲམ་ཟེ་དག་།རྟག་ཏུ་ཕན་དང་བདེ་ལ་སྦྱར། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའོ།

具有智慧广大者，善于揣测他人心思，稳重且善于应答者，此当知为使者。
精通一切烹饪典籍，贤善且言语悦耳，诸根寂静，极为清洁且可信赖者，此说为厨师。
独眼、跛足、阉人，驼背、老者、诸根缺陷，这些人国王应当任命为后宫守卫。
了知众多上等、下等及中等仆从后，应当根据其能力安排他们从事三种工作。
多言、傲慢与懒惰者，凶恶、奸诈与贫穷性者，不知足与爱吃肉者，国王应当远离此等仆从。
怨恨主人应当远离，极度贫穷的恶人也应远离，因为贫穷使人无法分辨是非，此贫者会造作危害。
恶人、贪婪、贫穷性者，胡言乱语与不恭敬，怀恨及作恶业者，国王应当完全远离。
有过失、两舌、凶恶，一味恶劣与喜好伤害，性情恶劣者，只会产生危害。
即使以学问装饰，恶人也应当远离，蛇虽以宝珠装饰，岂不仍令人生畏惧？
若有人经常说难听的恶语，无故发难忍之怒，如同剧毒之蛇般行事，谁不对如此恶性生畏惧？
言语深奥悦耳适度，诸根调伏倾向真实而得自在，善知实事通达真实义理，大多数仆从都能获得自在。
无有懒惰且知足，善于睡眠迅速醒来，能忍苦乐不平等且稳重的仆从，世间难得。
不能忍耐难以满足，远离慷慨喜爱财物，诽谤力量微弱极为凶恶，应当远离这样的依靠者。
喜好欺诈虚伪，多言且无福德，无故恐惧害怕，国王应当远离此等。
经过半年或一年后，国王应当和解，思维自身利益，与敌人近战。
任用愚人从事工作，会带来恶名、利益损失、堕入地狱三种过失，国王会遭受这三种过失。
若任用智者从事工作，名声、寿命、功德、亲眷、财富增长，且得生于天界。
无论是善业还是不善业，所作诸业，与国王的善行与恶行相关联。
因此，地主为成就法与欲求，应当经常安置沙门与婆罗门于利益安乐。
出自蒟那迦的王道论典第五品。

། །།ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་བསྟེན་བྱ་ཞིང་། །ཡོན་ཏན་མེད་པ་སྤང་བྱ་སྟེ། །མཁས་ལ་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཡོད་དེ། །བླུན་པོ་ལ་སྐྱོན་འབའ་ཞིག་ཡིན། །རྟག་ཏུ་དམ་པ་དང་འགྲོགས་ཤིང་། །དམ་པ་རྣམས་དང་འདྲ་བ་དང་། །བྱ་རྩོམ་དམ་པ དང་བྱ་ཡི།།ཅི་ཡང་ངན་པ་དང་མི་བྱ། །གྲོག་མཁར་དང་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཡར་ངོ་ཡི་ནི་ཟླ་བ་དང་། །རྒྱལ་པོའི་ནོར་དང་སྤྲང་པོའི་ནོར། །ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་འཕེལ། །མིག་སྨན་དག་ནི་ཟད་པ་དང་། །གྲོག་མཁར་ཡང་ནི་བསགས་པས་མཐོ། །འདུ་ལས་འགོད་པ་ཆུང་བྱ་བ། །འདི་ ཉིད་ཁོ་ན་མཁས་པ་ཡིན།།ནགས་སམ་ཁྱིམ་ན་གནས་ཀྱང་རུང་། །གཞན་དང་རང་ལ་ཕན་འགྱུར་བའི། །སྦྱིན་དང་ཀླག་པའི་ལས་རྣམས་ལ། །ཉིད་ཞག་དོན་མེད་མི་བྱའོ། །ཆགས་ཅན་ནགས་ན་གནས་ཀྱང་ཉེས་པ་འབྱུང་། །དམ་པ་ཁྱིམ་ན་གནས་ཀྱང་དབང་པོ་དུལ། །ནགས་ ན་གནས་པའི་གཅན་གཟན་ཁྲོ་བ་དང་།།ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་རྟ་མཆོག་དུལ་བ་བཞིན། །དམ་པས་སྨད་པའི་ལས་ལ་རབ་འཇུག་ཅིང་། །ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་ནགས་ནི་ཉེས་པའི་གནས། །མ་སྨད་པ་ཡི་ལས་ལ་འཇུག་བྱེད་ཅིང་། །འདོད་ཆགས་ལས་ལོག་ཁྱིམ་ཉིད་དཀའ་ཐུབ་ཚལ། །སེམས་ཀྱིས་ ཆོས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ།།རིག་པ་དག་ནི་སྦྱོར་བས་སྲུང་། །གཟུགས་ནི་བྱི་དོར་གྱིས་བསྲུང་ཞིང་། །རིགས་ནི་ངང་ཚུལ་དག་གིས་བསྲུང་། །རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པ་གཏང་བྱ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་བཀྲེན་པར་མི་བྱའོ། །འབྱོར་བ་སྤྱད་པས་མི་ཟད་ཀྱང་། །སྐལ་བ་ཟད་བས་ཟད་པར་འགྱུར། །སྦྱིན་པས་ཟད་བར་ མི་འགྱུར་ཞིང་།།མ་སྤྱད་པ་ཡིས་འཕེལ་མི་འགྱུར། །གཞན་དུ་སྔོན་ཆད་བསགས་པ་ཡི། །ལེགས་སྤྱད་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །བྱིན་ཞེས་མི་སྨྲའི་ནོར་ཅི་རུང་། །སྟེར་བ་ན་ཡང་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། །ཁྲོན་པ་ལས་ཆུ་བླངས་གྱུར་ཀྱང་། །ཉིན་རེ་ཆུ་ནི་མང་པོར་འགྱུར། །གང་ལ་ཆོས་ཡོད་ བདེ་བ་སྟེ།།གང་ལ་ཆོས་མེད་སྨད་བྱ་ཞིང་། །ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་རྟོགས་པས། །ནོར་གྱི་དོན་དུ་དེ་མི་སྤང་། །སྐྱེ་བོ་བཀྲེན་པ་ནོར་འདོད་པས། །སྡུག་བསྔལ་གང་ཞིག་བྱས་གྱུར་པ། །དེ་ཡིས་གལ་ཏེ་ཆོས་དོན་གཉེར། །སླར་ཡང་ཉོན་མོངས་གནོད་མི་འགྱུར། །གཙང་སྦྲ་དག་ནི་ཐམས་ ཅད་ལས།།ནོར་གྱི་གཙང་སྦྲ་ཁྱད་པར་འཕགས། །གང་འདིར་ནོར་ཡོད་གཙང་སྦྲ་ཡིན། །ས་དང་ཆུ་གཙང་གཙང་མ་ཡིན། །བདེན་པའི་གཙང་སྦྲ་སེམས་གཙང་སྦྲ། །དབང་པོ་དུལ་བའི་གཙང་སྦྲ་དང་། །སེམས་ཅན་ལ་བརྩེའི་གཙང་སྦྲ་དང་། །ཆུ་ཡི་གཙང་སྦྲ་ལྔ་པ་ཡིན། །བསྒུལ་པས་འགུལ་ བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།།བརྙས་པས་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ལ། །ཁྲོ་མེད་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བཤད་དེ། །འདི་ནི་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །སྐྱེས་བུ་དབུལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་།མཁས་ཤིང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །དུས་སུ་སྨྲ་ཞིང་ཕན་སྨྲས་ཀྱང་། །སུ་ཡང་ཉན་པར་མི་བྱེད་དོ།

应当亲近有功德者，应当远离无功德者，智者具足一切功德，愚者唯有过失而已。
恒常与善士为伴，与诸善士相类似，所作皆与善士同，任何恶事皆不为。
蚁穴以及蜂蜜和，上弦月亮渐渐圆，国王之财与贫者，皆由点滴而增长。
眼药用尽渐减少，蚁穴堆积渐增高，做事莫要生悔恨，此乃智者之所为。
或住林中或居家，利益自他诸事业，布施读诵等善业，终日不应无义度。
贪者虽住林中过失生，善士虽居家中诸根调，如林中住野兽性暴戾，如家中住骏马性调驯。
从事善士所诃事，贪著境界林过处，应行未诃之事业，远离贪欲家即是苦行林。
应当以心护正法，以正知见护智慧，以清洁护持形体，以品行护持种姓。
应当常行布施事，不应令人陷贫困，虽然受用不能尽，福报尽时即枯竭。
布施不会有损减，不用不会有增长，否则往昔所积聚，善业用尽即枯竭。
施已不言何财物，布施之时反增长，犹如井中汲水去，日日水量反增多。
有法之人得安乐，无法之人应诃责，正法世间所共许，不应为财而舍弃。
贫穷之人求财时，所受一切诸痛苦，若为求法而受苦，不再感受诸烦恼。
一切清净之事中，财物清净最殊胜，此处有财即清净，非地与水之清净。
真实清净心清净，诸根调伏之清净，悲悯众生之清净，水之清净为第五。
摇动不为所动摇，轻蔑不生诸忿怒，无嗔之人如是说，此乃善士之特征。
贫穷之人所说话，虽然智慧且悦耳，适时而说有益语，却无人愿意听闻。

།བསྔགས་ དང་སྟོབས་དང་རྩོད་པ་དང་།།ཤེས་དང་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བས་ཀྱང་། །དངོས་གང་རྙེད་པར་མ་གྱུར་པ། །དེ་ལ་སུ་ཞིག་གདུང་བར་བྱེད། །བདེ་བའམ་ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་དག་།ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཐོབ་ཅིང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་བགྲོད་ལ། །རྙེད་པར་བྱ་བ་མ་རྙེད་ལས། །དོན་གཅིག་གྲུབ་པར་ གྱུར་ན་ནི།།དེ་ལ་གདུང་བྱར་ཅི་ཞིག་ཡོད། །གང་དུ་འཆི་བདག་ཡོད་དེར་འཆི། །གང་ན་དཔལ་གནས་དེར་ཕུན་ཚོགས། །རང་གི་ལས་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་ནི། །དེ་དང་དེར་ནི་བདག་ཉིད་འགྲོ། །དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས་རྣམས་ནི། །སྔོན་ཆད་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ། །སྔོན་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་བཞིན། ། བྱེད་པ་པོ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲང་། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་གཞན་གྱི་སྐྱོན། །ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་ལ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི། །རང་སྐྱོན་བིལ་བ་ཙམ་ཡང་ནི། །ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་། །གཞན་དབང་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། །རང་དབང་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཡིན། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་མཚན་ཉིད། །མདོར་ན འདི་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ།།བདེ་བའི་རྗེས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་། །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ལ་འོང་བདེ་བ་སྟེ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདེ་སྡུག་དག་།འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འཁོར། །གང་ཞིག་སོང་བ་དེ་འདས་ཟིན། །གང་ཞིག་མ་འོངས་དེ་ཐག་རིང་། །གང་ཞིག་གདུང་བར་མི་འགྱུར་བར། །དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ གནས་བར་གྱིས།།ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་དྲུག་པའོ།

以赞叹和力量和争论，以及智慧和人的努力，任何事物若未能获得，对此谁会生起忧愁？
无论是快乐还是痛苦，未能获得所求，未能到达所往，未能得到所寻，若能成就一件事，于此有何可忧愁？
死亡之主在何处即死于何处，福德所在之处即圆满所在，随自业牵引，自身即往彼处。
善与不善诸业，往昔所作之事，如同前世所行，随作者而相随。
恶劣之人观他过，如芥子般细察，自身过失虽如榧子般大，即便存在亦不见。
一切依他皆是苦，一切自主皆是乐，苦乐二者之性相，简言之即是如此。
乐后随之而来苦，苦后随之而来乐，众人之苦乐，如轮般周而复始。
已去者即已过，未来者即遥远，若能不生忧愁，如是安住当下。
此为察纳迦王之理论论典第六品。

། །།འགའ་ཡང་སུ་ཡི་མཛའ་བོའང་མིན། །སུ་ཡང་གང་གིའང་དགྲ་བོ་མིན། །མཛའ་བོ་དང་ནི་དགྲ་བོ་ཡང་། །རང་གི་ནུས་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་། །མྱ་ངན་དགྲ་སྐྱེད་འཇིགས་ལས་སྐྱོབ། །ཡིད་ཆེས་ གནས་གྱུར་སྙིང་དུ་སྡུག་།མཛའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་གཉིས། །གང་གིས་རིན་ཆེན་འདི་སྤྲུལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྟག་ཏུ་མཛའ་འདོད་ན། །ཕོ་ཉ་ནོར་གྱི་ཁེ་སྤོགས་དང་། །དེ་མིན་ཆུང་མ་ལ་ལྟ་བ། །ཉེས་པ་གསུམ་པོ་སྤང་བར་བྱ། །རླུང་ཤུགས་མི་བཟད་ལྡང་བ་དང་། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དཔའ རླབས་དག་།འབྱུང་བ་དགག་པ་ནུས་སྲིད་ཀྱི། །རྗེས་ཆགས་སེམས་ནི་དེ་ལྟ་མིན། །མེ་དང་ཆུ་དང་བུད་མེད་དང་། །བླུན་པོ་སྦྲུལ་དང་རྒྱལ་པོ་དྲུག་།འཕྲལ་དུ་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད་མིན་པས། །རྟག་ཏུ་བག་དང་ཆས་པས་བསྟེན། །གཞན་གྱིས་རང་སྐྱོན་མི་རྟོགས་པས། །རང་གི་སྐྱོན་ཡང་ཤེས པར་བྱ།།རུས་སྦལ་ཡན་ལག་སྦེད་པ་ལྟར། །རང་གི་ཡོན་ཏན་སྦ་བར་བྱ། །གཞན་གྱི་རང་བཞིན་མ་བརྟགས་ན། །རྔོན་པའི་གླུ་ཡིས་རི་དགས་ལྟར། །བཅོས་མའི་ཚིག་གིས་སླུ་བྱེད་པས། །གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །དམའ་བར་རྩ་དང་ཆུ་སྔོན་པོ། །དུལ་བས་སློབ་མ་བྲིད་ བྱས་པ།།དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ལྷ་ནོར་བུ་མེད། །ཡོན་ཏན་གྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུ། །མཛའ་བོ་ལག་ཡོས་རྙོག་པོས་ཆོས། །གཞན་ལ་གནོད་པས་སྦྱོར་བ་དག་།རྩུབ་པས་བུད་མེད་བདེར་རེག་པ། །གང་ཞིག་འདོད་དེ་མཁས་པ་མིན། །གང་ཞིག་རྒན་པོའི་གྲོས་མི་ཉན། །བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་ སྐྱེ་བོ་མེད།།མ་བརྟགས་པར་ནི་སྤྱོད་འགྱུར་བ། །དེ་ཡི་བྱ་བ་མོད་ལ་འཇིག་།བགྲོད་དཀའ་བར་ནི་གནས་གྱུར་ཀྱང་། །མི་ཡིས་གནས་ཐུབ་རང་དབང་འགྱུར། །ཕྱེ་བར་གྱུར་བས་འཁྲུག་པ་ནི། །གཡུལ་གྱི་བུ་བཞིན་མྱ་ངན་སྐྱེ། །དཀའ་ཐུབ་ལུས་ནི་འཇམ་པ་དང་། །དཔའ་བོ་རྨ་ནི་མེད་པ་དང་། བུད་ མེད་དམ་པ་ཆང་འཐུང་དང་།།རྒྱལ་པོ་ཆོས་མེད་ཡིད་མི་ཆེས། །མཛའ་བོ་མིན་ལ་ཡིད་མི་བརྟན། །གལ་ཏེ་མཛའ་བོ་ཁྲོས་གྱུར་ན། །གསང་ཚིག་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་བྱེད། །བྱེད་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར། །བྱ་བ་ཅི་ཡང་མི་འགྲུབ་པས། །བྱ་བ་ཀུན་ལ་འཇུག་ན་ཡང་། །བློ་ནི་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །བུ་ ལོན་དབུལ་པོའི་དུག་ཡིན་ཏེ།།རྒན་པོའི་དུག་ནི་གཞོན་ནུ་མ། །བློ་ངན་གྱི་ནི་རིག་པ་དུག་།མ་ཞུ་ཟས་ཟ་དུག་ཡིན་ནོ། །ལྐོག་མ་མི་བདེ་གླུ་ལ་དགའ། །དམངས་རིགས་སྟན་མཐོ་ལ་དགའ་དང་། །དབུལ་པོ་གཏང་བ་ལ་དགའ་ཞིང་། །རྒན་པོ་གཞོན་ནུ་ལ་དགའ་བྱུང་། །ཆུ་མང་འཐུང་ཞིང་སྟན་སྲབ་དང་། ། ལུས་ཟུངས་ཟད་དང་ཤུགས་བཀག་དང་། །ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་མཚན་གཉིད་མེད། །དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །ཤ་སྐམ་དང་ནི་བུད་མེད་རྒན། །ཆང་གསར་ཞོ་ནི་ཆགས་མ་ཐག་།ནད་པར་འཁྲིག་སྤྱོད་ཉིན་གཉིད་ལོག་།དྲུག་པོ་འཕྲལ་དུ་སྲོག་འཕྲོག་ཡིན། །ཆང་རྙིང་ཤ་དང་མར གསར་དང་།།བུད་མེད་གཞོན་དང་འོ་མ་འཐུང་། །ཆུ་ཚན་དང་ནི་བསིལ་གྲིབ་དག་།འཕྲལ་དུ་སྲོག་ནི་སྟེར་བྱེད་ཡིན། །ཁྲུས་བྱས་འོ་མ་ཆུ་སྤྱོད་ཤ་།འཕྲལ་དུ་སྟོབས་སྐྱེད་གསུམ་ཡིན་ནོ།

任何人都不是谁的朋友，谁也不是谁的敌人。
朋友和敌人，都是由自己的能力而生。
悲伤生敌人能护佑，信任转为心中爱。
所谓'朋友'二字，谁能创造这珍宝。
若常欲求友谊时，使者夺取财利益，
除此之外看他妻，应当远离三过失。
狂风难忍升起时，大海波涛汹涌时，
或可阻止其生起，贪恋之心却不然。
火与水及女人和，愚人毒蛇与国王，
六者非立夺性命，常当谨慎而亲近。
他人不知己过失，应当了知自过错，
如同龟藏诸肢体，应当隐藏自功德。
若不观察他本性，如鹿闻猎人歌声，
虚假言语能欺骗，应当了知他本性。
低处青草与碧水，调柔引诱诸学徒，
苦行天神无宝珠，功德能摄诸一切。
友人手摇浑浊法，损害他人诸事业，
粗暴触摸诸女人，欲求此者非智者。
若人不听老者言，无有知晓论典者，
不加观察而行事，其事转瞬即毁灭。
纵使处于难行处，人能安住得自在，
因分离故生纷争，如战子生诸忧愁。
苦行身体柔软和，勇士身上无伤痕，
贵女饮酒不可信，国王无法亦难信。
非友之人勿信任，若是朋友生嗔怒，
一切秘密皆宣说，不观待于作者故，
任何事业不成就，虽入一切诸事业，
应当令心坚固住。债务贫者之毒药，
老者毒药是少女，愚者毒药是智慧，
未消化食是毒药。喉不适却喜歌唱，
贱民喜欢高座位，贫者喜欢行布施，
老者喜欢年轻人。饮水过多座位薄，
身体虚弱遏制力，昼寝夜晚不得眠，
此等六者能生病。干肉以及老年妇，
新酒刚凝固的酸奶，病人行淫昼时眠，
此等六者速夺命。陈酒肉与新鲜油，
少女饮用牛乳和，温泉以及凉荫等，
能够立即赐予命。沐浴牛乳用水肉，
立即生力此三者。

།གོས་ངན་སོ་ཡི་དྲི་མ་འཇོག་པ་དང་། །མང་དུ་ཟ་ཞིང་བརླང་པའི་ཚིག་སྨྲ་དང་། །ཉི་མ་འཆར་དང་ནུབ་ བའི་ཚེ་ན་ཉལ།།དེ་ཡི་དཔལ་ནི་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མགོ་བོ་བྱི་དོར་བཟང་བྱས་རྐང་ལེགས་བཀྲུས། །བུད་མེད་མཆོག་བསྟེན་ཁ་ཟས་ཉུང་དུ་ཟ། །གཅེར་བུ་མི་ཉལ་དུས་ཚིགས་འདོད་པ་སྤྱོད། །དྲུག་པོ་ཡུན་རིང་དཔལ་ཉམས་སླར་སྐྱེད་བྱེད། །གང་དང་གང་གི་མེ་ཏོག་ནི། །མཆོག་ཏུ་དཀར་ བར་གྱུར་པ་དག་།མགོ་ལ་བཞག་པར་གྱུར་ན་ནི། །བྱུར་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་པར་བྱེད། །མར་མེ་ཐ་མའི་གྲིབ་མ་དང་། །མལ་ཁྲི་ཡི་ནི་གྲིབ་མ་དང་། །ཁྲུས་མཁན་གྱི་ནི་ཆུ་ངོགས་གང་། །དེར་ནི་དཔལ་མིན་གནས་པ་ཡིན། །རང་མི་ལ་དྲང་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་གཡོ། །སྐྱེ་བོ་དམ་པ་དང་མཛའ་མི་སྲུན་སྤོང་། ། དགྲ་ལ་དཔའ་ཞིང་བླ་མ་ལ་གུས་པ། །འདི་དག་གང་གིས་ཤེས་དེ་དུས་ཤེས་ཡིན། །གཟུགས་ལྡན་རིགས་མཐོ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དག་།རིགས་ལྡན་ལྡན་ཞིང་བསྟན་བཅོས་མང་ཐོས་ལ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཀྱང་། །གོས་ངན་སྐྱེ་བོ་མཛེས་པར་སྣང་མ་ཡིན། །བུད མེད་རྒྱལ་པོ་སྦྲུལ་དང་ནི།།ཁ་དྲག་དགྲ་དང་གྲོགས་པོ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་ཉིད་དང་ཚེ་ལ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡིད་བརྟན་མི་བྱའོ། །དགྲ་བོ་དག་དང་སྔུམས་བྱས་ནས། །བག་ཕེབས་ནས་ནི་བདེར་ཉལ་བ། །དེ་ནི་ཤིང་རྩེར་ཉལ་གྱུར་པ། །སད་ནས་ལྷུང་བར་འགྱུར་དང་མཚུངས། །འཇམ་པོས་ འཇམ་པོ་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་།།འཇམ་པོས་རྩུབ་མོའང་འཇོམས་བྱེད་དེ། །འཇམ་པོས་མི་འགྲུབ་ཅི་ཡང་མེད། །དེ་བས་འཇམ་ཉིད་རྣོན་པོ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་དྲང་པོར་མི་བྱ་སྟེ། །ནགས་སུ་སོང་ལ་ལྟོས་ཤིག་དང་། །དེར་ནི་ཤིང་དྲང་གཅོད་བྱེད་ཀྱི། །ཡོན་པོ་ལུས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །འབྲས་ བུ་དང་ལྡན་ཤིང་འདུད་ཅིང་།།སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་དུལ་བ་ཡིན། །ཤིང་སྐམ་དར་ནི་བླུན་པོ་དག་།འདུད་པར་མི་བྱེད་དུལ་མ་ཡིན། །ཤེས་དང་བྱེ་བྲག་ཤེས་མེད་ཅིང་། །བླུན་པོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་དགའ། །ཤེས་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་དབང་བྱས་པའི། །མཁས་པ་རྟག་ཏུ་སེམས་འདུལ་ བྱེད།།རི་ཡི་རྩེ་མོར་ཆར་འབབ་ཅིང་། །བུད་མེད་མཛའ་བོ་ངན་ལ་དགའ། །དཔལ་ནི་བླུན་པོ་ལ་གནས་ཤེས། །མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་དབུལ་པོར་ཡོད། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་བདུན་པའོ།

穿着破旧衣服留下牙垢，
贪吃且说粗鲁的话语，
日出日落之时睡觉，
这样的人福运必定衰败。
头发梳理得好且洗净双脚，
亲近上等女人少量进食，
不裸体而睡适时行欲，
这六者能使衰败福运重生。
任何一种花朵，
若是极其洁白，
若放置头上，
则会使财运迅速消失。
油灯最后的影子，
床榻的影子，
以及浴室的水边，
这些地方住着非福运。
对自己正直对他人虚伪，
亲近贤者远离不驯服者，
对敌人勇敢对上师恭敬，
谁若知晓这些即通晓时机。
相貌端庄种姓高贵且博学，
具有种姓且听闻众多论典，
即便以各种功德来庄严，
衣着破旧之人也不显庄严。
女人、国王以及毒蛇，
强势敌人与朋友，
以及受用和寿命，
永远都不要相信。
与敌人和解之后，
放松警惕安然入睡，
这就如同睡在树梢，
醒来之时必定坠落。
以柔克柔，
以柔克刚，
柔和无所不成，
因此柔和即是锋利。
不要过分正直，
你看看森林，
在那里砍伐直树，
而弯曲的树木得以保留。
果实累累的树枝下垂，
智者谦逊有教养，
干枯的树枝高耸，愚者，
不会谦逊无教养。
无知且不知分别，
愚者常常欢喜，
为智慧钩所驾驭，
智者常常调伏心。
山顶降下雨水，
女人喜爱恶劣情人，
福运住于愚者，
大多数智者贫穷。
这是札那迦王政论中第七品。

། །།ཆུང་མ་ངན་དང་མཛའ་བོ་ངན། །རྒྱལ་པོ་ངན་དང་བཤེས་ངན་ དང་།།འབྲེལ་བ་ངན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། །རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ཡུལ་འཇིགས་པ་དང་རིགས་ཟད་དང་། །ཆུང་མ་གཞན་སེམས་ཕྲོགས་པ་དང་། །བུ་ནི་ལོག་པས་ཕོངས་ལ་གནས། །གང་ཞིག་མ་མཐོང་དེ་སྐལ་ལྡན། །ངན་པའི་ཡུལ་དུ་སུ་ཞིག་སྡོད། །བུ་ ངན་པ་ལ་སུ་ཞིག་དགའ།།མཛའ་བོ་ངན་ལ་སུ་ཡིད་རྟོན། །རྒྱལ་པོ་ངན་ལ་སྲོག་ཡོད་མིན། །གཞན་གྱི་ཟས་དང་གཞན་གྱི་གོས། །གཞན་གྱི་ཡུལ་དང་གཞན་བུད་མེད། །གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་གནས་གྱུར་ན། །བརྒྱ་བྱིན་ཡིན་ཡང་དཔལ་ཉམས་འགྱུར། །དྲེགས་པས་དཔལ་ནི་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། ། ཁྲོ་བས་དཀའ་ཐུབ་ཉམས་པར་བྱེད། །ལས་རིང་གིས་ནི་སྟོབས་ཉམས་བྱེད། །བྲམ་ཟེ་གཙང་སྦྲ་མེད་བས་ཉམས། །སྨད་རིགས་རྩོད་པ་ཉིད་གྱིས་དགའ། །དམ་པ་འདུམ་པས་དགའ་བ་ཡིན། །མི་མཆོག་གོ་འཕང་བསྟོད་འདོད་དེ། །གོ་འཕང་བསྟོད་པ་ནོར་གྱི་མཆོག་།བུད་མེད་ཚོགས་སྤྱོད་བྲན གྱུར་ང་རྒྱལ་ཆེ།།སྨད་འཚོང་སྙན་པར་སྨྲ་པར་བྱེད་པ་དང་། །དཀའ་ཐུབ་ཆོས་གཟོབ་ནོར་མེད་འདོད་ལ་གདུང་། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ཚུལ་མིན་སྤྱོད་པ་ཡིན། །གཏོང་དགའ་དབུལ་ཞིང་སེར་སྣ་ཅན་ནོར་ལྡན། །རང་ལ་མི་སྐུར་བུ་ནི་བསྒོ་མི་ཉན། །གཞན་ལ་ཕན་བྱེད་སྔོན་དགའ་ཆེ་ཐུང་བ། །ལྔ་པོ་སྐྱེ་ དགུའི་བདག་པོས་ཉེས་སྤྱད་ཡིན།།ཆུང་མ་དང་བྲལ་རང་མིས་བརྙས་པ་དང་། །བུ་འོན་ལྷག་མ་སྐྱེ་བོ་ངན་ལ་བརྟེན། །དབུལ་པོར་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བོས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། །ལྔ་པོ་མེ་མེད་པར་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྲེག་།རིགས་པས་དོན་བྱེད་བུ་ནི་བསྒོ་བ་ཉན། །ནད་མེད་པ་དང་དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས། ། རང་དབང་ཡོད་ཅིང་རྗེས་འཇུག་ཆུང་མ་བརྟེན། །ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་རྩ་ནས་འབྱིན་བྱེད་ཡིན། །ཞུམ་དང་མདོག་ངན་ཟེངས་པ་དང་། །གོས་ངན་རང་ཉིད་འོངས་པ་ནི། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ཕུར་མི་ཡིས། །མཆོད་སྡོང་ཡིན་ཡང་མཆོད་མི་འགྱུར། །ཚེ་དང་ལས་དང་སེམས་དང་ནི། །མཛའ་བོ་དང་ནི ནོར་རྙེད་དེ།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ལུས་ཅན་རྣམས། །སྐྱེ་བའི་རྗེས་ལ་རྗེས་སུ་སྐྱེས། །རི་བོ་ལ་འཛེགས་ཆུ་དང་ནི། །བ་ལང་ཁྱི་དང་འཐབ་པ་དང་། །འགྱེལ་བ་ལས་ནི་སློང་བ་སྟེ། །བེ་རྒའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རུ་བཤད། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་སྲོག་མི་བརྟེན། །ནོར་དང་ལང་ཚོ་བརྟན་མ་ཡིན། །མཛའ་ བར་རྩོམ་པ་མི་བརྟན་ཏེ།།ཆོས་དང་གྲགས་དང་སྙན་པ་བརྟན། །མི་རྣམས་ཚེ་ནི་རབ་ཐུང་ལས། །དེ་ཕྱེད་མཚན་མོས་འདས་པར་བྱས། །ནད་རྒས་ཉོན་མོངས་ཕོངས་པ་ཡིས། །ཕྱེད་པོ་དེ་ཡང་ཚང་མ་ཡིན། །འགྲོའམ་འདུག་པར་གྱུར་པའམ། །གཉིད་མ་ལོག་པར་ཉལ་བ་ན། །གང་ཞིག་གཞན་ དོན་མི་སེམས་པ།།དེ་ཡི་སྤྱོད་པ་ཕྱུགས་དང་མཚུངས། །ཕན་དང་མི་ཕན་དཔྱོད་པའི་བློ་མེད་ཅིང་། །བློ་དང་ཐོས་པ་མང་པོ་དང་བྲལ་ལ། །ལྟོ་བ་འགེངས་པ་འབའ་ཞིག་འདོད་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་བསམ་པ་ཕྱུགས་ལས་ཁྱད་ཅི་ཡོད། །མཛའ་བོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་བྱ་བ་དང་། །དགྲ་བོ་རྣམས་ལ་ གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར།།མཁས་པས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་བྱ་ཡི། །ལྟོ་འགྲངས་འབའ་ཞིག་ཙམ་ཞིག་སུ་ཞིག་བྱེད། །མཁས་ཤིང་རྩལ་དང་གྲགས་ལྡན་སྨ་མ་བབ། །མིས་བཀུར་འཚོ་བ་སྐད་ཅིག་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་གསོན་པོ་ཡིན་ཞེས་དམ་པ་འཆད། །ཁྭ་ནི་ཡུན་རིང་འཚོ་ཡང་གཏོར་ ཟར་ཟད།།ཆུ་ཆུང་གྲོག་པོ་དགང་སླ་ཞིང་། །བྱིས་པའི་སྙིམ་པ་དགང་སླ་ལ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་མགུ་སླ་སྟེ། །ངན་ངོན་གྱིས་ཀྱང་མགུ་བར་བྱེད། །སྤྲིན་གྱི་གྲིབ་མ་རྩཝ་ཡི་མེ། །བླུན་པོ་ལ་བརྟེན་སྐམ་སའི་ཆུ། །སྨད་འཚོང་ཆགས་དང་མི་སྲུན་མཛའ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ཆུ་བུར་མཚུངས། །ཉམ་ ཆུང་དཔུང་ནི་རྒྱལ་པོ་ཡིན།།

恶劣的妻子和恶劣的朋友，恶劣的国王和恶劣的亲友，以及恶劣的关系都应当远远地舍弃。
恐怖的国土和衰败的种姓，以及被他人夺走心意的妻子，还有堕落贫困的儿子，谁没见过这些谁就有福分。
谁会住在恶劣的国土？谁会喜欢恶劣的儿子？谁会信任恶劣的朋友？在恶劣的国王统治下没有生命保障。
他人的饮食和他人的衣服，他人的国土和他人的女人，若住在他人的家中，即使是帝释天也会失去荣华。
傲慢使荣华衰败，愤怒使苦行衰败，懒惰使力量衰败，婆罗门因不清净而衰败。
下等人喜欢争吵，贤善者喜欢和解，最上等的人希求高位赞誉，高位赞誉是最上等的财富。
女仆成群傲慢自大，妓女说话甜言蜜语，苦行者装作有修行却无财而贪欲炽盛，这五种人行为不如法。
喜欢布施却贫穷，吝啬者却富有，不诽谤自己的儿子却不听教诲，利他却短命，这五种是众生主所造的过失。
失去妻子、被自己人轻视、生了聋哑儿子、依靠恶人、贫穷后被人背弃，这五种即使没有火也会极度灼烧。
以正理行事、儿子听从教诲、无病、与贤善为伴、自主且妻子随顺，这五种能从根本拔除痛苦。
畏缩、容色不好、骄傲自大、衣着破旧、自己前来，这五种即使是供养柱也不会受到供养。
寿命、业、心、朋友和财富，这五种对于有情众生都是随生而生。
爬山、游泳、牛、狗和打斗，从跌倒中乞讨，这些被说为五种乞丐的功德。
世间生命不可依靠，财富和青春不稳固，友谊的建立不稳固，唯有正法、名声和美誉稳固。
人的寿命极其短暂，其中一半被黑夜消耗，病痛、衰老、烦恼、贫穷，使剩下的一半也不完整。
行走或静坐，或躺着未睡，若有人不思他人利益，其行为与畜生无异。
无有分辨利弊的智慧，远离智慧和广闻，只想填饱肚子，这种想法与畜生有何区别？
为了利益朋友，为了损害敌人，智者应当依靠国王，谁会仅仅为了填饱肚子而这样做？
有智慧、有能力、有名声却不善言辞，受人尊敬的生活即使只有一刹那，贤者说那才是真正的活着，乌鸦虽然长寿却只能吃祭品残渣。
小水沟容易填满，孩童的手掌容易盈满，恶劣的人容易满足，用低劣的东西也能使他们满意。
云的阴影、草的火、依靠愚人、干地的水、妓女的爱情和恶人的友谊，这六种如同水泡。
弱小的军队就是国王。

།ཉམ་ ཆུང་དཔུང་ནི་རྒྱལ་པོ་ཡིན།།བྱིས་པའི་དཔུང་ནི་ད་མོ་ཡིན། །གླེན་པའི་དཔུང་ནི་མི་སྨྲ་ཡིན། །རྐུན་མའི་དཔུང་ནི་བརྫུན་ཚིག་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཡིས། །བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིས། །ཁྱད་པར་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ སྐྱེས་བུ་ཡིས།།བློ་ཡིས་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དོན་རྣམས་ཀུན། །འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །བརྐམ་ཆགས་བག་མེད་ཡིད་ཆེས་པས། །གསུམ་པོས་སྐྱེས་བུ་སླུ་བར་བྱེད། །དེ་བས་བརྐམ་ཆགས་བག་མེད་དང་། །ཡིད་ཆེས་སུ་ཡང་མི་བྱའོ། །ལྐོག་ན་བྱ་བ་ཉམས་ བྱེད་པ།།མངོན་སུམ་དུ་ནི་སྨྲ་བྱེད་པ། །དུག་བུམ་ཁ་ན་འོ་མ་ཅན། །དེ་འདྲའི་མཛའ་བོ་སྤང་བར་བྱ། །སྐྱེ་བོ་ངན་དང་འདྲེས་པ་ཡིས། །སྐྱེ་བོ་ངན་པའང་རླག་པར་བྱེད། །ཆུ་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་པ་ཡང་། །འདམ་གྱིས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་བྱེད། །གང་ཞིག་མཐོན་མཆོད་ལྷག་མར་གྱུར་དེ་ཟས། །གང་ ཞིག་སྡིག་པ་མི་བྱེད་དེ་ཤེས་ལྡན།།གང་ཞིག་ལྐོག་ཏུ་ཕན་དེ་མཛའ་བོ་ཡིན། །གང་ཞིག་གཡོ་མེད་པས་བྱེད་དེ་ཆོས་ཡིན། །གང་ཞིག་རྒན་མེད་བ་དེ་འདུན་ས་མིན། །གང་ཞིག་ཆོས་ལྡན་མི་སྨྲ་དེ་རྒན་མིན། །གང་ལ་བདེན་མེད་དེ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་སླུ་བ་ དང་འབྲེལ་དེ་བདེན་མིན།།གང་དུ་སེམས་དང་དགའ་བ་བཀྲ་ཤིས་དེ། །གང་ཞིག་གཞན་ལ་མི་རྟེན་དེ་འཚོ་བ། །གང་ཞིག་རང་མི་དང་སྤྱོད་དེ་བསགས་པ། །གང་ཞིག་དགྲ་བོ་ཟིལ་གནོན་དེ་ང་རྒྱལ། །གང་ཞིག་ང་རྒྱལ་བྲལ་དེ་དེས་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་སྲེད་པས་མ་རྨོངས་དེ་དཔལ་ཡིན། །གང་ ཞིག་བག་ཕེབས་གྱུར་བ་དེ་མཛའ་བོ།།གང་ཞིག་དབང་པོ་དུལ་བ་དེ་དཔའ་བོ།

懦弱者的靠山是国王，孩童的靠山是母亲，愚者的靠山是沉默，盗贼的靠山是谎言。
一个人对论典理解得越深刻，其智慧就会越发显现出特殊的确定性。
一个人以智慧行善，所有的目标必定能够成就，这是毫无疑问的。
贪婪、放逸和轻信，这三者会欺骗人，因此不要贪婪、放逸，也不要轻信任何人。
背地里损害他人，当面却说好话，如同毒瓶口上涂抹牛奶，应当远离这样的朋友。
与恶人交往，会使善人也堕落，就像清澈的水遇到污泥也会变浑浊。
供养尊者的剩余食物才是食物，不造恶业的人才是智者，暗中帮助他人的才是朋友，无虚伪的行为才是正法。
没有长者的不是议事厅，不说正法的不是长者，没有真理的不是正法，掺杂欺诈的不是真理。
心生欢喜的地方就是吉祥，不依赖他人的才是生计，与自己相处的才是积累，能降伏敌人的才是自豪。
远离傲慢的才是温和者，不被贪欲迷惑的才是富贵，心情舒畅的才是朋友，调伏诸根的才是勇士。

།རྒྱལ་པོ་མེད་པར་འདུག་མི་བྱ། །བུད་མེད་གཙོ་བོ་བྱེད་པ་དང་། །གཙོ་མང་ཡོད་བར་གནས་མི་བྱ། །རྒྱལ་པོ་མཁས་ཡོད་གནས་པར་བྱ། །གཞོན་ནུའི་ཚེ་ན་ཕས་བསྲུངས་ལ། །ལང་ཚོའི་ཚེ་ན་ཁྱོས་བསྲུངས་ཤིང་། །རྒན་ པའི་ཚེ་ན་བུས་བསྲུངས་པས།།བུད་མེད་རང་དགར་གནས་མ་ཡིན། །གཅེར་བུའི་ཁྲུས་དང་གླང་པོ་མྱོས། །བ་ནི་དང་པོ་བེའུ་སྐྱེས་པ་དང་། །ཆུ་མེད་པ་ཡི་སྦལ་པ་དག་།རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ནོར་གྱིས་གདུངས་ལ་གཉེན་མེད་བཤེས་ཀྱང་མེད། །འདོད་པས་གདུངས་ལ་འཇིགས་མེད་ངོ་ཚ་ མེད།།བཀྲེས་པས་གདུངས་ལ་སྟོབས་མེད་མདངས་ཀྱང་མེད། །ནད་ཀྱིས་གདུངས་ལ་གཉིད་མེད་བདེ་བ་མེད། །རིགས་ནི་སྤྱོད་པས་སྟོན་པར་བྱེད། །ཡུལ་ནི་སྐད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད། །བརྩེ་བར་རྟབ་རྟབ་བྱེད་པས་སྟོན། །ཁ་ཟས་ལུས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཡིད་དང་མཐུན་གྱུར་ པ།།རིང་ན་གནས་ཀྱང་གམ་ན་འདུག་།གང་ཞིག་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། །གམ་ན་གནས་ཀྱང་ཐག་རིང་ཡིན། །མི་ནི་སྨྲ་སྤོབས་ཞན་པའི་རིག་པ་དང་། །བསྟན་བཅོས་སྐྱེས་བུ་ངན་པའི་ལག་གནས་པ། །ལོང་བའི་ཆུང་མ་གཟུགས་བཟང་ལྟ་བུ་སྟེ། །ལུས་ཅན་དགའ་བ་སྐྱེད་བར་བྱེད་མ་ ཡིན།།ནོར་ནི་རི་བྲགས་ཀུན་ན་མེད། །མུ་ཏིག་ཉ་རྣམས་ཕལ་ལ་མེད། །ནགས་ཚལ་ཀུན་ལ་ཙན་དན་མེད། །དམ་པ་ཀུན་ན་ཡོད་པ་མིན། །རྐང་གཉིས་པ་ལ་མངོན་བུམ་ཕྱུགས། །བླུན་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །མི་མངོན་པ་ཡི་ཚེར་མ་ལྟར། །ཚིག་གི་ཟུག་རྔུས་གནོད་ པ་སྐྱེད།།མཁས་པས་རྟག་ཏུ་བུ་དག་ནི། །རིག་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སྦྱར་བྱ། །མཁས་ཤིང་བློ་ནི་ཕུན་ཚོགས་དན། །རྟག་ཏུ་མཆོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གང་ཞིག་གཞོན་ཚེ་རིག་མི་སློབ། །ཕ་དགྲ་མ་ནི་ཞེས་དགྲ་ཡིན། །ངང་པའི་ནང་ན་ཆུ་སྐྱར་ལྟར། །མང་པོའི་ནང་ན་མཛེས་མ་ཡིན། ། གལ་ཏེ་བློ་རྒྱ་ཆེ་འདོད་ན། །ཚིགས་བཅད་དམ་ནི་དེ་ཡི་ཕྱེད། །རྐང་པའམ་ཡི་གེ་བསླབས་པ་ཡིས། །ཉི་མ་དོན་མེད་མི་བྱའོ། །གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་ཕུན་ཚོགས་ཤིང་། །རིགས་མཐོ་བ་ལས་བྱུང་གྱུར་ཀྱང་། །རིགས་དང་བྲལ་ན་མི་མཛེས་ཏེ། །ཀིང་ཀུ་ཀ་ཡི་མེ་ཏོག ལྟར།།བྲིད་པ་ལས་ནི་ཉེས་པ་འབྱུང་། །བརྡེག་པ་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་མང་། །དེ་བས་བུ་དང་སློབ་མ་ལ། །བརྡེག་པར་བྱ་ཡིས་བྲིད་མི་བྱ། །ལོ་ལྔའི་བར་དུ་བྲིད་བྱ་སྟེ། །ལོ་བཅུའི་བར་དུ་བརྡེག་པར་བྱ། །ལོ་ནི་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་དང་། །བུ་ལ་མཛའ་བ་བཞིན་དུ་སྤྱད། །དྲི་རབ་ བཟང་ཞིང་མེ་ཏོག་རྒྱས།།ཤིང་གཅིག་གིས་ཀྱང་ནགས་སུ་ནི། །ནགས་དེ་ཐམས་ཅད་བསྒོས་པར་འགྱུར། །རིགས་ལ་བུ་བཟང་དེ་དང་འདྲ། །རང་བཞིན་བཟང་ཞིང་རིགས་ལྡན་པ། །བུ་ནི་བཟང་པོ་གཅིག་པ་ཡིས། །རིགས་ནང་སྐྱེས་བུ་སེང་གེ་དེ། །ཟླ་བ་ལྟ་བུར་གསལ་བྱེད་ ཡིན།།ཤིང་སྐམ་སྡོང་བུ་གཅིག་པུ་ཞིག་།མེ་ཡིས་ཚིག་པར་གྱུར་པ་ན། །ནགས་དེ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པ་ཡིན། །རིགས་ནང་བུ་ངན་དེ་དང་འདྲ། །ཚིག་ཙམ་ཀླག་པ་ཉིད་དང་ནི། །གང་གཞན་བསྟན་བཅོས་ལ་དཔྱོད་དང་། །ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་ལྡན་པ་སྟེ། །བྱ་བར་ མ་རྨོངས་གང་དེ་མཁས།།ལ་ལ་མི་ཤེས་བས་ཉམས་ལ། །ཁ་ཅིག་བག་མེད་པ་ཡིས་ཉམས། །ཁ་ཅིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཉམས་ལ། །ལ་ལ་ཉེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས། །ཤེས་ལྡན་མཁས་པ་གཞན་ཡིན་ལ། །བསྟན་བཅོས་མཁས་པའང་གཞན་ཡིན་ཞིང་། ། གཞན་དག་གནས་དེ་མི་ཤེས་པས། །གཞན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཉོན་མོངས་སོ།

不可无王而居，不可让女人为主，不可居于多主之地，应居于有明智国王之处。
女人少年时由父亲守护，青春时由丈夫守护，年老时由儿子守护，女人不可独自而居。
裸体沐浴和发情的大象，刚生犊的母牛，无水的青蛙，这些都应远远避开。
为财所困者无亲无友，为欲所困者无畏无耻，为饥所困者无力无色，为病所困者无眠无乐。
种姓以行为而显，地域以语言而显，慈爱以急切而显，饮食以身体而显。
与心意相投者，虽远在天边亦如在身旁，与心意不合者，虽在身旁亦如远在天边。
人若言辞能力薄弱的智慧，论典在庸人手中，盲人的美貌妻子，这些都不能令众生生喜。
财富不是遍布山岩，珍珠不是遍布鱼类，檀香不是遍布森林，贤者不是遍布各处。
在两足众生中，愚人最为低贱，应当完全避开，如同隐藏的荆棘，言语的刺痛会带来伤害。
智者应当常使子女，修习各种学问，有智慧且智慧圆满者，常受人尊敬供养。
年少时不学习知识者，父是仇敌母是仇敌，如同天鹅群中的水鸭，在众人中不会美丽。
若想获得广大智慧，应当学习偈颂或半偈，或一句或一字，不要虚度光阴。
虽具相貌青春圆满，出身高贵种姓，若无教养则不美，如同金俱迦花。
溺爱会生过失，责打会增功德，因此对儿子和弟子，应当责打而不溺爱。
五岁以内当溺爱，十岁以内当责打，到了十六岁时，应当如友般相处。
一棵香气芬芳花开茂盛的树，能使整个森林都充满香气，良家有好儿子亦复如是。
天性善良且具种姓，一个优秀的儿子，在家族中如狮子，能如月亮般照亮家族。
一根枯干的树枝，若被火焚烧，会烧毁整个森林，家族中的恶子亦复如是。
仅仅读诵文字，或是研究其他论典，这一切都具烦恼，唯有做事不迷惑者才是智者。
有些人因无知而堕落，有些人因放逸而堕落，有些人因本性而堕落，有些人因过失而堕落。
具慧者是一回事，通论典者是另一回事，其他人不了解此处，世间因此而烦恼。

།གང་གིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཙམ་ཞིག་།བླ་མས་སློབ་མ་ལ་བསླབས་ན། །གང་བྱིན་བུ་ལོན་མེད་གྱུར་པའི། །རྫས་དེ་ས་སྟེང་ཡོད་མ་ཡིན། །བླ་མ་གང་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་།སྟེར་ལ་ཕྱག་ནི་མ་བྱས་ན། །ཁྭ ཡི་སྐྱེ་གནས་བརྒྱར་སྐྱེ་ནས།།སྨེ་ཤ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །རིག་པ་གླེགས་བམ་ལ་བསླབས་ཤིང་། །བླ་མའི་ཐད་ནས་མ་བསླབས་ན། །འཕྱོན་མའི་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་བཞིན། །ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་མཛེས་མ་ཡིན། །བྲམ་ཟེའི་བླ་མ་མེ་ཡིན་ལ། །རིགས་ ཀྱི་བླ་མ་བྲམ་ཟེ་ཡིན།།ཆུང་མའི་བླ་མ་ཁྱིམ་ཐབ་ཡིན། །ཀུན་གྱི་བླ་མ་གློ་བུར་ལྷགས། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ཕྲེང་བ་འདྲ། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ཤིང་བལ་འདྲ། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ལྷུན་པོ་འདྲ། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ས་གཞི་འདྲ། །མཛའ་བོ་ཕྲེང་བ་འདྲ་སྤང་ཞིང་། །ཤིང་བལ་དང་འདྲའི་མཛའ་ བོ་དང་།།ལྷུན་པོ་དང་འདྲའི་མཛའ་བོའང་སྤང་། །ས་གཞི་དང་འདྲའི་མཛའ་བོ་བསྟེན། །པདྨ་དམར་བ་ཉིད་དང་ནི། །དམ་པ་གཞན་དོན་བྱེད་ཉིད་དང་། །དམ་པ་མིན་པའི་བརྩེ་མེད་ཉིད། །གསུམ་པོ་རྣམས་གསུམ་ངང་གིས་འགྲུབ། །ཚེར་མ་རྣོ་བར་གྱུར་པ་སུ་ཡིས་བྱས། །རི་དྭགས་བྱ་ ཡི་རི་མོ་སུ་ཡིས་བྲིས།།བུ་རམ་ཤིང་མངར་ནིམ་པ་ཁ་བ་དག་།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འགྲུབ། །གང་ན་སྐྱེ་བོ་གླང་པོ་མྱོས་ལྟར་དྲེགས། །གང་ན་རྟ་དང་བོང་བུ་ཁྱད་པར་མེད། །གང་ན་མཆིད་བུ་མ་རྒད་དབྱེར་མེད་པ། །དེ་རུ་ཡོན་ཏན་ཅན་གནས་ཅི་རུ་རུང་། །ཡུལ་ གང་ན་ནི་ཡོངས་རྟོགས་མཁས་པ་མེད།།རྒྱ་མཚོ་ལས་བྱུང་ནོར་བུ་དེར་མི་བྲིན། །ནོར་བུ་ཆུ་ཤེལ་རིན་ཐང་ཆེ་བ་ལ། །བ་ལང་རྫི་ནི་ཕུལ་གསུམ་སྦྱིན་ཞེས་ཟེར། །ཁྭ་ཡི་ཚོགས་ནང་ངང་པ་མཛེས་མ་ཡིན། །ཝ་ཡི་ཚོགས་ནང་སེང་གེ་མཛེས་མ་ཡིན། །བོང་བུའི་ཚོགས་ནང་རྟ་མཆོག་ མཛེས་མ་ཡིན།།སྐྱེས་བུ་བླུན་ནང་མཁས་པ་མཛེས་མ་ཡིན། །ཡོན་ཏན་ཤེས་པའི་ནང་དུ་ཡོན་ཏན་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་མེད་ལ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཆུ་བོའི་ཆུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པ་དག་།རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ན་བཏུང་དུ་མི་རུང་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་འབད་པས་འགྲུབ་པ་ཡིན། །འབད་པ་ བདག་ཉིད་ལ་གནས་པས།།འབད་ནས་ཡོན་ཏན་མི་སློབ་པར། །གཞན་དག་ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞེས་སྒྲོགས། །ཡོན་ཏན་ཀུན་ཏུ་མཆོག་བྱེད་ཀྱི། །ཕ་མེས་རིགས་ནི་དོན་མེད་ཡིན། །ཁྱབ་འཇུག་ལ་ནི་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །ཕྱག་འཚལ་ནོར་ལྷ་ལ་མ་ཡིན། །ཆོས་ཀྱི་རྩེ་མོ་རྒྱལ་པོ་སྟེ། །ཆོས་ རྩ་དགེ་སློང་བྲམ་ཟེ་ཡིན།།རྩ་བ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ། །དེ་བས་རྩ་བ་གནོད་མི་བྱ། །ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱལ་པོ་ཡིན། །མེ་ཏོག་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ཡིན། །མེ་ཏོག་ལས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ། །དེ་ཕྱིར་མེ་ཏོག་ལ་མི་གཙོ། །རྒྱལ་པོ་ཤིང་དེ་དགེ་སྦྱོང་རྩ་བ་ཡིན། །བློན་པོ་ཡལ་ག་གྲོང་མི་ འདབ་མ་ཡིན།།རྩ་བ་བསྲུངས་ན་ཤིང་དེ་མི་ཉམས་པ། །དེ་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ལེགས་པར་བསྲུང་། །ཐམས་ཅད་གཞན་ལ་རག་ལས་གྱུར་ཀྱང་ན། །མི་ཡི་དབང་པོས་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་བསྲུང་། །ཆོས་དང་ནོར་དང་གྲོགས་དང་སྙན་པ་དག་།དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ལེགས་པར་ བསྐྱངས་ལས་འཐོབ།།རྒྱལ་པོ་ཙ་ན་ཀ་ཡི་བློས། །བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལེགས་བརྟགས་ནས། །ལོངས་སྤྱོད་ལྷ་ཡིས་བསྟངས་པ་དང་། །ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །བློ་ལྡན་མཁས་པ་ཐར་པའི་ཕྱིར། །གང་གིས་བསྟན་བཅོས་འདི་བསླབ་ཅིང་། །བསླབས་པས་འདི་ ལ་གནས་གྱུར་ན།།དབལ་དང་དགེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་དགྲ་ཡིས་མི་ཚུགས་ཤིང་། །ནད་ཀྱིས་འཇིགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ནང་པར་དང་ནི་དགོངས་ཀའི་ཚེ། །རྒྱལ་པོས་འདི་ནི་བཟླ་བར་བྱ། །གང་གིས་འདི་དོན་ལེགས་བསམས་ནས། །ཇི་བཞིན་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་ གྱུར་ན།།

若上师教导弟子哪怕一个字母，在地上找不到能还清这份恩情的财物。
若对赐予一个字母的上师不顶礼，将投生为乌鸦百次，并转生为癞子。
若只从经典学习知识，而不从上师处学习，如同妓女怀孕，在大众中不庄严。
婆罗门的上师是火，种姓的上师是婆罗门，妻子的上师是丈夫，一切的上师是偶然相遇者。
有些朋友如花环，有些朋友如棉絮，有些朋友如须弥山，有些朋友如大地。
应舍弃如花环的朋友，和如棉絮的朋友，也要舍弃如须弥山的朋友，应亲近如大地的朋友。
红莲花本性，圣者利他本性，非圣者无慈本性，这三者都是自然成就。
谁使荆棘变得锋利？谁画出野兽飞鸟的花纹？甘蔗的甜味和苦楝树的苦味，这一切都是自性而成。
何处众人如醉象般骄傲，何处马驴无差别，何处儿子与奴仆无别，贤者怎能住在那里？
在没有通达智者的地方，不应赠予从海中取得的珍宝。若将水晶宝珠这样珍贵之物，赠予牧牛人说要给三倍价值。
乌鸦群中天鹅不庄严，狐群中狮子不庄严，驴群中骏马不庄严，愚人中智者不庄严。
在懂得功德者前功德显现，对无德者而言功德反成过失。河水虽然甘甜，流入海中则不堪饮用。
功德需要努力才能成就，努力在于自身，不努力学习功德，却宣称他人具德。
一切功德最为殊胜，祖先种姓则无意义。人们向遍入天顶礼，而不向财神顶礼。
法的顶峰是国王，法的根本是比丘婆罗门。果实从根部生长，因此不应损害根本。
法的果实是国王，花朵是沙门婆罗门。果实从花朵生长，因此不应轻视花朵。
国王是树，沙门是根，大臣是枝，百姓是叶。守护根本则树不衰，因此应善护沙门婆罗门。
虽然一切都依赖他人，人王应护持沙门婆罗门。法、财、友、名声等，都从善护沙门婆罗门而得。
国王察那迦以智慧，善观一切论典后，受用天赐之物，即能辨别殊胜。
具慧智者为解脱，若学习此论典，依教而行，将获得财富与善德。
彼不为敌所胜，亦无疾病怖畏。清晨与黄昏时，国王应诵此论。
若善思此义，如实修行之。

ཇི་བཞིན་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་ གྱུར་ན།།དེས་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཡུལ་འཁོར་ཡང་། །རྟག་ཏུ་འཕེལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དཔལ་ལྡན་བ་ལ་ཀ་ཏྱའི་བུས། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཏུས་པ། །ཐོས་པའི་ནོར་མེད་ས་སྟེངས་ན། །ལོང་པ་ཡིན་སྙམ་བསམས་ཏེ་བྱས། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་ ་བཅོས་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།

如果能如实地修行，
那么王权和领土，
将会永远增长。
具德婆罗迦提之子，
从律典中摘录，
认为地上若无闻法之财，
则如盲人般，故作此论。
月官王之律典第八品终。


D4335

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲ་བྷཱ་ཀར་ཤྲཱི་མི་ཏྲ་དང་། །ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་པ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྒྱུར་ཅིང་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ནཱི་ཏི་ཤཱ་སྟྲ། བོད་སྐད་དུ། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་བྱེ་བྲག་ལས། །བསྟན་བཅོས་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། །མི་རྣམས་བློ་ནི་བསྐྱེད་བྱའི་ཕྱིར། །མ་སུརཀྵས་བསྡུས་ཏེ་བཤད། །འཇིག་རྟེན་དག་ནི་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། །སྤྱོད་པ་ངན་པ་རྣམས་ནི་སྤང་ཕྱིར་དང་། །ཤེས རབ་བསླབ་ཅིང་ཡང་དག་དོན་སྒྲུབ་ཕྱིར།།བློ་སྐྱེད་ཕྱིར་ནི་ཚིགས་བཅད་ཚུལ་འདི་བརྗོད། །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་མཁས་ཤིང་གོམས་པར་བྱ། །ཆོས་སྤྱད་གཞན་གྱི་མངོན་སུམ་བསྲུང་བར་བྱ། །ཁྲོ་བ་སྤང་ཞིང་མཁས་པ་བསྟེན་པར་བྱ། །བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་སྒྲ་ ཉམས་བརྗོད་མི་བྱ།།བྲམ་ཟེ་བཀུར་ཞིང་ངན་ལའང་བརྙས་མི་བྱ། །རྒྱལ་པོས་འཇིགས་ཤིང་སྤྱོད་པ་སྤ་བར་བྱ། །དགྲ་བོས་ཤེས་བྱ་མི་རྣམས་བརྙས་མི་བྱ། །དྲེགས་པ་སྤང་ཞིང་སྨད་དངོས་བསྟེན་མི་བྱ། །ཕན་པའི་ཟས་བསྟེན་གྲོགས་པོ་མཉེས་པར་བྱ། །མེ་ལ་མི་འགོམ་གཡུལ་ ལ་བལྟ་མི་བྱ།།སྙན་ངག་མཉན་བྱ་སྲོག་ཆགས་གནོད་མི་བྱ། །བྱ་མིན་མི་བྱ་ཁྲོན་པ་བགོམ་མི་བྱ། །རིག་པ་བླང་ཞིང་སྦྲུལ་དང་རྩེ་མི་བྱ། །ཅི་ནུས་སྦྱིན་ཞིང་དམན་ལ་བསླང་མི་བྱ། །བདག་ལ་མི་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨད་མི་བྱ། །དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་མཚན་མོ་རྒྱུ་མི་བྱ། །ཞགས་ པ་དང་བྲལ་གླང་པོའི་རྗེས་མི་འགྲོ།ལྷམ་མེད་མི་འགྲོ་གྲོགས་མེད་ལམ་མི་འགྲོ། །སྨྱོ་བྱེད་བློ་ངན་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱ། །ཆུང་མ་མ་རུངས་སྤང་ཞིང་ཡིད་འོང་བསྟེན། །མ་འདྲིས་པ་དང་ནམ་ཡང་མཐུན་མི་འཇུག་།རྒྱལ་པོའི་བྲན་མོ་འདོད་སྤང་མའི་ངག་ཉན། །གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཞེ་འགྲས་ ཡོང་མི་བྱ།།བེའུ་གཞོན་པ་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱ། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་ནམ་ཡང་ཡིད་མི་བརྟན། །ཆུ་བོ་རྒལ་དཀའ་རྒྱ་ཆེར་འཇུག་མི་བྱ། །ཆང་འཐུངས་ར་རོ་ཤིང་མཐོང་འཛེག་མི་བྱ། །དོན་རྣམས་བསྒྲུབ་ཅིང་ཆོས་དང་ནོར་མི་སྤང་། །གང་དུ་བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཡུལ་དུ་ཡང་། ། ཀུན་གྱི་གསང་ཚིག་ནམ་ཡང་མི་སྨྲ་སྟེ། །ཀུན་ལ་ཡིད་བརྟན་མི་བྱ་ལེགས་པར་བརྟག་།ཁར་རྗེར་མི་གཏད་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་ལ་འབད། །གསང་བོར་སྨྲ་ཞིང་འབྲེལ་མེད་ཚིག་མི་བརྗོད། །གློ་བུར་ལྕག་མདུན་དུས་སུ་ལེགས་འོངས་བརྗོད། །མི་དང་ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་མཆོད། ། བསོད་ནམས་ཡུལ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། །རྟག་ཏུ་ཁྲུས་དང་གོས་དཀར་གྱོན་ལ་འགྲུས། །ཧ་ཅང་བུད་མེད་ཆགས་མིན་ཞུ་ནས་ཟ། །ཤེས་ལྡན་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི། །འཚོ་བ་ནད་མེད་ཚེ་རིང་ཤེས་པར་བྱ། །ས་སུརཀྵས་བྱས་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས ལས་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།བདག་གིས་གསང་དང་གཞན་གྱིས་གསང་། །བུ་གཅིག་གཅེས་བཞིན་བསྲུང་བྱ་སྟེ། །ས་བཞིན་ཀུན་ལ་སྙོམས་བྱས་ནས། །མི་རྣམས་དགའ་བས་རབ་ཏུ་དགའ། །གནད་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་མི་བརྗོད་ཅིང་། །གནད་དུ་ཕོག་འགྱུར མི་བསྒྲགས་ཏེ།།གཞན་གྱི་གནད་རྣམས་སྨྲ་བ་ནི། །སྐྱེས་བུས་མཚོན་ཆ་བཞིན་ཞེས་བྱ། །སྙིང་ལ་ཚམ་ཚོམ་མེད་བྱས་ཏེ། །བུ་རམ་ཆུ་བཞིན་ཁ་ནས་བརྗོད། །ཞེ་འགྲས་ཡིད་ཆེས་བྱས་ནས་ནི། །དེ་ནས་ངག་གམ་མཚོན་གྱིས་གཞོམ། །དགྲ་རྣམས་སྙན་པ་བརྗོད་ ཀྱང་ནི།།བློ་ལྡན་བཏང་སྙོམས་མི་བྱའོ།

印度堪布光明吉祥友和大译师比丘仁钦桑波译定。

